Uyghur Oqughuchilar Munbiri
Uyghur Oqughuchilar Munbiri

yawrupada oquwatqan, we yawrupagha kilip oqushqa qiziqidighan uyghurlar üchün pikir almashturush supisi
 
HomeHome  Uyghur Latin YiziqiUyghur Latin Yiziqi  CalendarCalendar  GalleryGallery  IzdeshIzdesh  XetküchlerXetküchler  FAQ (Soal-Jawablar)FAQ (Soal-Jawablar)  TizimlitishTizimlitish  mushtir bolungmushtir bolung  Kirish  
Latest topics
» Yengi Eza(lar)din Munber Ehlige Salam
by alibay 19.07.12 11:59

» 2012-yilliq wetendin kelgen oqush mukapat puligha iltimas qilish waqti toshup qaldi
by oghuzkb 02.05.12 3:25

» nijat hoshur akimizning körgezmisi yerlik xewerlerde
by oghuzkb 19.03.12 17:40

» Pseudomonas xinjiangensis sp – wetendin tepilghan bakterye
by Esra 28.12.11 13:37

» تۈركىيەدە ئوقۇش
by oghuzkb 26.12.11 2:47

» Germaniyege oqushqa kelgen zhongguoluq oqughuchilarning ozini tizimgha aldurush jedwili
by oghuzkb 19.11.11 14:36

» uyghur dokturlar heqqide
by Mung_kuy 10.09.11 11:19

» Xosh Xewer: Xinjiang tewelikidiki her millet oqughuchilirigha 2011. yildin bashlap oqush mukapat puli birildu.
by oghuzkb 05.09.11 4:26

» uyghur akadimyesige i'ane
by oghuzkb 30.08.11 13:57

ulinishlar
meripet

UA

Biliwal

UKIJ

Yulghun

TipTop

TipTop

meripet

Share Tewsiye
Diqqet

Bu peqet bir ilmi pikir almashturush supisi. eger bu yerdiki yazmilarda bashqilarning eser hoqoqigha, kishilik hoquqigha, jungxua xeliq jumhuryiti we yazghuchi özi yashawatqan dölettiki qanun-siyasetlerge xilapliq qilinidighan ehwal körülse, munbirimiz jawabkarliqni üstige almaydu, yazma yazghuchi özi ige boloshi kirek!


Share | 
 

 Beyjing Ayduromidin Parij Ayduromighiche…

Aldinqi Téma Kéyinki Téma Go down 
AptorMeséj
korshat
8.tomuz
avatar

Yézilmilar Sani : 325
töhpe : 615
tizimlatqan waqti : 2009-05-31
yishi : 34
Orni : Deutschland

YollashMawzu: Beyjing Ayduromidin Parij Ayduromighiche…   21.04.10 6:22

belkim kopliringla mushundaq kechurmushke uchrighan bolghaytingla, airportta ziyade qattiq tekshurushlerge uchrap chiwin yewalghandek bolup qalghan waqitliringla bolghan bolghiti. bu eser manga neh shundaq ishqa uchrighan waqitlirimdiki hisyatimni ipadilep bergendek qildi.

Beyjing Ayduromidin Parij Ayduromighiche…


İlham Toxti



Tozanlar basti jemalu-hösnimni,
We lékin kir qilalmas pak qelbimni.
Ol pelek qildi nabut bu tenimni ,
We lékin tosalmidi közlerimni.


Péqir 2- ayning 22- küni teklipke binaen Fransiyede ziyarette boldum. Junggo Xelq Awiatsiyesining bixeterlik tekshürüsh ishlirining bulturqi Olimlik Yighinining aldi-keynide chingip ketkenlikini, hemde Uyghurlargha bolghan bixeterlik tekshurüshning téximu ching ikenlikini bilginim üchün, özligimdin chaqmaq, etir we bashqa suyuq taziliq buyumliri digendeklerni seperge epchiqmighan idim. Tunji tekshürüshning desliwide, ayrupilan’gha chiqish kartisini tekshüridighan xanqiz méni chet’ellik depqaldi bolghay, pasportimni chiqirishni telep qilip manga Englizche gep achti. Biraq men özümning Junggo grajdanliqidiki Uyghur ikenlikimni éytqinimda, u chirayi nahayiti ghelite bolghan halda, ayrupilan’gha chiqish kartamni alghiniche tört etrapqa köz yügürtkendin kéyin, téléfon arqiliq töwen awazda bashliqi bilen gepleshti. Men bolsam sewrchanliq bilen yanda kütüp turdum. Kéyin u méni özining yénidiki pukeyge bérishqa chaqirdi.

Saqchi nomuri 030258 bolghan etret bashliqi manga sual yaghdurdi: Sen Fransiyege nime qilghili barisen? Kesping nime? Sen oqutquchimu? Qaytip kélemsen? …? …?
Méning uning suallirigha bergen jawaplirim: sualliringgha choqum jawap bérishim kérekmu? Siler nimishqa mangila tikilip qaldinglar? Uyghur bolghinim üchünmu? Silerning Uyghurlargha qarita alahide muamilengler toghriliq burunla anglighan idim, shunga bügün tört saet baldur ayrudrumgha keldim, hemde silerning manga bolghan pelqul’adde muamilenglerni his qildim! Uyghur bolghinim üchünmu yaki peqet mangila shundaq qiliwatamsiler?

U méni texir qilishqa buyrup, pasportimni élip kétip qaldi. U 10 minutlardin kéyin qaytip kélip, pasportimgha tepsiliy köz yügürtkech, éytti:
- toghra chüshinishingiz kérek, köpchilikning bixeterliki üchün mushundaq qilmisaq bolmaydu!!
- Uning pozitsiyesining asasi shu qeder addiy idi!! Men uninggha didim:
- Uyghurlar bixeterlikning tehtidimidi? Döwletning bixeterlikke étibar bérishini toghra chüshinimen, döwletning döwlet bixeterliki üchün qollan’ghan charilirinimu himaye qilimen. Biraq ish choqum qanunluq, adil bolushi, hemme kishige oxshash muamile qilinishi zörür!

Ayrupilan’gha chiqish kartamni qolumgha élip métal tekshürgüchtin ötken chéghimda, tosattin bashqiche bir tuyghugha kélip qaldim, sewebi, birinchidin manga bolghan tekshürüshning heddidin artuq tepsiliy bolghanliqi, ikkinchidin ularning méning ayaqlirimni saldurup tekshürmekchi bolghanliqi. Bilish kérekki, Béyjing sheheride ayaq saldurup tekshürüsh buyruqi chiqirilmighan, ammiwiy sorunda ayaq sélishqa buyrulush kishini ongaysizlanduridighan bir ish. Buni az dep, men ayaq séliwatqan chéghimda, bir ayal xizmetchi méning kartamni we kimlikimni éliwélip, bashqa xzmetdashliri bilen pichirliship, "tepsiliy tekshürüp" kétishlirichu téxi! Men ularning chala-puchuq anglapla erwahim örleshke bashlidi, biraq yenila özümni bésiwélip, ularning hichnimini qoymay teltöküs tekshürüshige süküt qildim. Bir chaghda "qizchaq"lardin biri métal tekshürgüchni kötüriwélip méning hemme yérimni tekshürüshke bashlidi, men bolsam saranglarche yalang’ayaq halda yerni dessep turar idim. Axirida ular méning bedinimdin bénzén, kawap, pichaq, pürkügüch, hetta bioxémiyelik we yadroluq qorallarning hichqaysisini tapalmay, méni qoyup bérishke mejbur boldi. Men birdem xapiliq ichige patqandin kéyin, ulargha yuquri awazda mundaq didim (bir qétimliq "qaltis" nutuq sözliwettim, disemmu bolidu):
Siler ménila kemsitiwatqan bolmastin, belki yene méning millitimnimu kemsitiwatisiler! Bu xil melum bir milletke qaritilghan exmiqane chariler döwletning bixeterlikige paydiliq bolmayla qalmastin, eksiche uninggha ziyan yetküzüshi mumkin! Men silerni toghra chüshinimen, bu silerning xizmitinglar, xataliq silerde emes, belki shu xil nadan siyasetni tüzüp chiqarghan irqchilarda, shu xil siyasetni izchillashturushqa chüshürgen mes’uliyetsiz rehberlerde!!

Nurghun kishiler manga qarap turar idi… Netijide méning kiyimlirimni kiyishimge yardemliship, bu yerdin baldurraq kétishimni ümüt qilghanliqlirini ipade qilishti. Ayaq saldurup tekshürüsahlermu yoq boldi…

Xelq Awiatsiye Bashidarisi, munasibetlik qanun organliri, siler bir xeterlik ishni qilwatisiler. Men bügün silerning kemsitishinglargha eqil-idraq bilen muamile qilghan boldum, biraq barliq Uyghurlar shundaq qiliwermeydu…
Méning sorighim kéliwatqini, Junggoning qanuun dairiside milliy kemsitish toghriliq belgilime barmu-yoq? Milliy kemsitishke uchrighanda, heq telep tölimi élishqa bolamdu?

Döwlitimizning jinaiy ishlar qanuni we bashqa munasibetlik qanunn-belgilimiliride milliy kemsitish uqumi heqiqeten biwaste körülmigen, shu wejidin biwaste halda milliy kemsitishni sewep qilip heq telep erzi sunush qanun jehettin bir qeder tes. Döwlitimizning qanun-belgilimiliri hergizmu nuqul halda döwlet qanuni süpitide ipade tapmighan, uningdin bashqa yene memuriy nizamlar, yerlik nizamlar we tarmaq qaide-tüzümler bar. Emiliyette, biz testiq arqiliq kirgen Xelq’ara Ehdinamemu döwlitimiz qanun-tüzümlirining muhim ipadilinish sheklidur. Asasiy Qanun we Xelq’ara Ehdinamede bolsa milliy kemsitish mesilisi toghrisidiki nizamnamiler ezeldin kem bolmighan. Döwlitimizning Asasiy Qanunida "herqaysi milletler bap-barawer" dep belgilen’gen. Döwlitimiz imza qoyghan we testiqlighan 17 Xelq’ara Kishilik Hoquq Ehdinamisi milliy kemsitishke qarshi maddilar bilen tolghan. "Grajdanliq Hoquqi we Siyasiy Hoquq Ehdinamisi" (döwlitimiz 1998- yili 3- ayda imza qoyghan)de, "Herqaysi döwlet grajdanliri qanun aldida bap-barawer, hemde qanun teripidin qoghdilish we kemsitilmeslik hoquqigha ige" (26- madda) dep belgilen’gen. Biraq, döwlitimizdiki edliye (qanuun yürgüzüsh) emiliyitige tonunsh kishilerge ayanki, sot délolargha qarap chiqishta Asasiy Qanun maddilirini biwaste ishlitelmeydu, hemde chet’elge chétilmighan délolarda Xelq’ara Ehdinamining belgilirinimu biwaste ishlitelmeydu. Bu shuningdin dérek bériduki, Asasiy Qanun we Xelq’ara Ehdinamidiki belgilimiler awwal döwlet qanunigha aylan’ghandila andin özining qanuniy küchini jariy qilalaydu. Shunga, Junggodiki ziyankeshlikke uchrighuchilarning milliy kemsitilish tölimi telep qilishi yaki qanuniy erz sunushi nöwette qanun jehettin teske toxtawatidu. Junggo hökümitining Milliy Kemsitishke Qarshi Qanunni tézdin tüzüp chiqishini murajet qilimen.

Biz daim "adettiki mesililerni milliy mesile yükseklikige kötüriwalmayli," digenni tekitleymiz, biraq Dunyadiki nurghun milliy mesililer del ashundaq "adettiki mesililer"ning yighilishidin shekillen'gen.

Ah Junggo, Junggo Awiatsiyesi, bixeterlik tekshürüsh ishida sanga amraqliq bildürüshke amalsizmiz! Milliy menpeetning hemmidin yüksek bolushi shundaq kélip chiqqan. Uyghurlar mushundaq muamilige duch kelgende, bu yerning öz wetini ikenlikidek paktni öz könglige qandaq sighduralisun……? Herqandaq bir idrakliq kishi, jemiyette "zixmu köyüp, kawapmu köyüp" tügishidighan ishning yüzbérishini xalimaydu. Yene bir tereptin, muqimliq we inaqliq melum shert we bedel telep qilidu, herqandaq öz aldigha epbérilghan bésim ishlitish yaki mejburilashlardin atalmish inaq jemiyetning berpa bolushi mumkin emes!

Bixeterlik tekshürüsh tarmaqlirining mentiqisi tüptin xata!!

Yang Jia bir Béyjingliq Xenzughu, ejiba buningliq bilen Béyjingdiki barliq Xenzularni saqchilargha pichaq tiqquchi gumandarlar, dewalsaq qamlishamdu?
Chén Shitong, … qatarliqlarmu Xenzughu, ejiba buningliq bilen Xenzular Siyasiy Byuruning ezasi bolsa bolmaydu, digili bolamdu?

Bey Bawshenmu Xenzu, ejiba mushuninggha asasen "Shinjanggha barghan Xenzularning hemmisi qatil, Shinjanggha barghuchilarning ayiqini saldurup, kemerini yeshküzüp tekshürüsh kérek," digen yekünni chiqarghili bolamdu?
Chén Shüybyen qatarliq Teywen Xenzuliri musteqilliq üchün dewrang salghanliqi üchün, barliq Teywenlikler "musteqilliq terepdarliri" dep eyiplinishi kérekmu?
Falun'gongchilar Xenzu bolghini üchün, barliq Xenzular Falun'gongchi bop qalamdu?
"Tört Kishilik Guruh"mu Xenzu, buningliq bilen pütün Xenzu milliti "Tört Kishilik Guruh"ning gumashtiliri sanilamdu?

Türmilerdiki xiyanetchi emeldarlarning hemmisi digüdek Kompartiye ezaliri, undaqta, ejiba pütkül Kompartiye ezalirigha xiyanetchiler qatarida muamile qilishimiz kérekmu?

Bir milletning qismen ezaliri, hetta ularning ichidiki ajizlar, nime üchün chékidin ashqan ishlarni qilidu, musteqilliqni teshebbus qilidu yaki shundaq telepni kötürüp chiqidu?

Eger bir kishi jemiyetning adilliqidin ümidini üzse, u chaghda uning mejburiy halda térorchigha aylinip qélish éhtimalliqi chongiyidu. Pelestin Israiliyege sélishturghanda ajiz, biraq ashu ajiz terep "adem bomda"din paydilinip öch élishni bashlighinida, Jahan aldida nurghun yeshmisiz mesililer özini körsetti. Shundaq, keng kölemlik qanliq élishishlarda, men séni yéngelmeslikim mumkin, biraq men, térorluq wastisidin paydilinip, sangimu aramliq bermeymen! Bu heqiqeten bir dunya xarektérlik qiyin mesile. Dimek, eger turmushta nurghun kishiler özining jemiyetke bolghan ümidwarliqini yoqitip qoyghan, kichikkine ghaye-tileklerdinmu mehrum qalghan waqtida, ajiz Pelestinning küchlük Israiliyege qandaq taqabil turushini qiyas qilishingiz teske toxtimaydu!

Kishiler öz döwlitide qanunning qoghdishigha érishelmise, ularning arisida wehime yamraydu, hetta öchmenlik bixlinidu. "Muqimliqni qoghdash" del shu tüzümlerning chiqish nuqtisi we shuari. Xelq saqchiliri (bilen puxralarning) qarshilishishi --- bu xil tüzüm xiyalighimu keltürmigen bir muqererliktur! Öchmenlik aldi bilen yawailiq sahiplirigha, andin qoghdalghan yawailiq sahiplirigha, axirida pütkül "sheherlikler"ge we hökümetke… qaritilidu. Qorqunchluqi shuki, biz bu xildiki wehime'ning qeyerde qaysi bir "aqilane" rehberning qandaq bir yéngi siyasiti teripidin hamilige aylinidighanliqini bilmeymiz.

Bu xil öchmenlik awamning özini tutiwélish iqtidarini sinimaqta. Qorqunchluqi, ular buningdin kélip chiqidighan ishent (krédit) krizisi bilen perwayi pelek, chünki ular yawaiy küchke choqunidu. Éytip qoyayliki, "ular" yawailiqning mushtini we kemsitishning nezerini Uyghurlarning ténidin néri qilghay!!

Shundaq, bügün sen özüngning "tesir daire"ngde méni özüngge qol qoyghuzisen, u halda bu jeryanning özi bir xünük nizamgha aylan'ghusi, hemde bu nizam haman bir küni séning béshinggha bap kelgüsidur. Alayluq, sen bashqa bir sheherge yaki sehragha bérip qélip, özüng bir "yochun kishi"ge aylan'ghiningda, senmu yerliklerning aniy tépishigha uchrap, teghdirge ten bermektin bashqini qilalmay qalisen. Sanga shuni dep qoyayki, men teghdirge ten bermeymen! Biz teghdirge ten bermeymiz! Bu séning döwliting, shundaqla méning döwlitim; bu sheherliklerning döwliti, shundaqla "déhqan ishlemchiler"ningmu döwliti; bu Xenzularning döwliti, shundaqla biz Uyghurlarningmu döwliti! Bu bizning döwlitimiz!! Hemmimiz grajdan, hemmimizning hoquq-menpeetlirimiz oxshash derijide hörmet qilinishi we qoghdilishi zörür!

Durus, nurghuni tebiiy apet, nurghuni sün'iy (adimiy) külpet. Beziliri hetta tebiiy apettin adimiy külpetke aylan'ghan --- egerde eyni waqtta kishilerde hazirqidek idrak bolup, grajdanlarning hoquqigha hörmet qilin'ghan bolsa, u halda "üch yilliq qiyinchiliq" hergiz üch yilgha sozulmighan bolar idi……
Awamdin qorqqan hökümet --- yaxshi hökümettur. Grajdanlarning höquq-menpeetlirini qoghdaydighan, herqaysi ahale toplirigha yaki milletlerge bap-barawer muamile qilidighan hökümetla grajdanlar we her millet xelqining himayisige érisheleydu.

Biz sepirimizni dawam qilmaqtimiz. Biz ortaq bir seper üstide. Biz ümid ichide. Biz ümidlik bolushqa heqliq!

Ular özliri jemiyet tertibini saqlash üchün qoral qilip ishlitidighan Qanunni ochuqtin-ochuq depsende qilmaqta! Eger Qanun qanunsiz bolmisa (elwette, Qanunning qanunsiz bolushi mumkin emes!), undaqta qanunsiz bolghini del ularning imtiyazlirining orunluqliqidur. Kemsitish sewebidin adilliq we heqqaniyliqning chirishke yüzlinishi téximu xeterlik bir ishtur!

Tarixiy sawaqlar intayin chongqur. Chékige yetken solchil liniye (lushyen) dewride, aile terkibi (kélip chiqishi) hemmini begileydu, déydighan neziriye nurghun "terkibi nachar" yashlarning istiqbalini nabut qilghan, "inqilap" nami astida bir ijtimaiy topqa qaritilghan kemsitish, san-sanaqsiz tragédiyelerni meydan'gha chiqarghan idi.
Sheher ahalilirining dihqanlarni kemsitishining bir qisim siyaset-qanun maddilirida eks étishini kim qiyas qilalaydu?! 2003- yili, Sun Zhigangning ölümi döwlitimizning sheherge kirgen dihqanlargha qaratqan kemsitish xarektérlik tüzümi --- Yighiwélish-yurtigha Qayturush Charisi --- ning axirlishihsini ilgiri sürdi, netijide Yighiwélish Ponkitliri Yardem Bérish Ponkitlirigha aylandi. Buningdin siyaset qatlimidiki ijtimaiy kemsitishning özgertishke bolidighanliqini köriwélishqa bolidu.

Uyghurlar ichidiki mutleq köp qisim kshiler nöwette özlirining hoquq-menpeetlirini süküt ichide qoldin bérip qoymaqta! Men éytimenki, her bir kishi, her bir millet izzet-abroy sahibidur. Junggoning qanuni Junggo puxraliri millet, jins, din… ayrimastin, barliq hoquqlarda bap-barawer, dep éniq belgiligen. Biraq, réal turmushta, Uyghurlarning qanuniy hoquq-menpeetliri üzlüksiz dexl-terizge uchrimaqta, hetta bezi hökümet organlirimu hamaqetlerche belgilimilerni chiqirip, Uyghurlarni kemsitmekte!!

Hey, Uyghurlar! Silerning hoquq-menpeetliringlar dexl-terizge uchrighanda, kaniyinglarni qoyuwétip öz awazinglarning anglitinglar! Awamning nadanliqi Hakimiyetning uyatsizliqini keltürüp chiqiridu. Hakimiyetning uyatsizliqi Awamni nadan halette qalduridu.

23- chisla Fransiye awiatsiyesining A0125 nöwetchi ayrupilani bilen Fransiyening Dö Gol (de Gaulle) ayrudrumigha yétip bérip, intayin ongushluq, alahide tekshürüshlermu bolmighan halda "chégridin kirdim". Chirayliridin Fransus, Ereb, Afriqa irqlirining iznaliri yéghip turghan saqchilar, tekshürüshler, ayrudrum xizmetchilirining dostane külümsireshliri, Fransusche "Xush keldingiz!", "Parijgha keldiningizni qarshi alimiz!" digendek awazlar, Junggo Béyjingdiki oxshash sorundiki ehwallar bilen nahayiti roshen sélishturma shekillendürmekte idi.!

3- ayning 1- küni Fransiye awiatsiye shirkitining A0126 nöwetchi ayrupilani bilen Béyjinggha qytip kelginimde, shuni chongqur his qildimki, Fransiye awiatsiyesining bixeterlik tekshürüshi emiliyette Béyjing ayrudruminingkidinmu qattiq iken!! Biraq Fransiyede hergiz négizlik tekshürmestin, belki reng, döwlet, tebiqe (diplomatlarmu buning ichide), din, millet ayrimay, hemmisige oxshash muamile qilidiken!! Barawerlik yashisun! Hörlük, kishilik hoquq, méhribanliq, qanun, we tinchliq yashisun!

Méning Uyghur millitimge teselliy bérishke nime asasim bolsun!! Herqandaq bezleshler dermansizdur. chünki nurghun ishlar öz béshimizgha kelmigiche, uni chongqur his qilalmaymiz. Uning üstige, bu xil perqlik muamililerge rastinla amalimiz yoq. ishlar yene öz pétiche...

Bir démokratik jemiyette, oxshimighan ahale toplirining hoquq-menpeetliri we öz xasliqliri hörmetlinishi kérek. Bu mesililer elwette hel qilinishi zörür, eger hel qilinmisa, bu del siyasetning meghlubiyitidur.

Söhbetler bolushi zörür. Térorluq, bölgünchilik gumani üchünla eyplesh mesilini hel qilalmaydu. Oxshimighan milletlerni öz ichige alghan, oxshimighan til, diniy étiqad, turmush usulliri we tepekkur shekllirini özige sighdurghan bir jemiyet qurimiz déydikenmiz, öz-ara hörmet qilish, keng qursaq bolush, öz-ara pikr almashturushlar bolmisa bolmaydu.

Menbe : http://www.meripet.com/Academy/2009a3_IlhamToxti.htm

_________________
Büyük insanlar yingi pikirlerni tartishar,
Normal insanlar Netijini tartishar,
Kichik insanlar Kishilerni tartishar.
Choqqigha qaytish Go down
oghuzkb
10.oghuz
avatar

Yézilmilar Sani : 400
töhpe : 846
tizimlatqan waqti : 2009-05-31
yishi : 37
Orni : Ulm, Germany

YollashMawzu: Re: Beyjing Ayduromidin Parij Ayduromighiche…   26.04.10 8:17


كونا يىزىق نۇسخىسى


بەلكىم كۆپلىرىڭلا مۇشۇنداق كەچۈرمۈشكە ئۇچرىغان بولغىيتىڭلا، ئايرپورتتا زىيادە قاتتىق تەكشۈرۈشلەرگە ئۇچراپ چىۋىن يەۋالغاندەك بولۇپ قالغان ۋاقىتلىرىڭلا بولغان بولغىتى. بۇ ئەسەر ماڭا نەق شۇنداق ئىشقا ئۇچرىغان ۋاقىتلىرىمدىكى ھىسياتىمنى ئىپادىلەپ بەرگەندەك قىلدى.

بېيجىڭ ئايدۇرومىدىن پارىج ئايدۇرومىغىچە…


ئىلھام توختى



توزانلار باستى جەمالۇ-ھۆسنىمنى،
ۋە لېكىن كىر قىلالماس پاك قەلبىمنى.
ئول پەلەك قىلدى نابۇت بۇ تەنىمنى ،
ۋە لېكىن توسالمىدى كۆزلەرىمنى.


پېقىر 2- ئاينىڭ 22- كۈنى تەكلىپكە بىنائەن فرانسىيەدە زىيارەتتە بولدۇم. جۇڭگو خەلق ئاۋىئاتسىيەسىنىڭ بىخەتەرلىك تەكشۈرۈش ئىشلىرىنىڭ بۇلتۇرقى ئولىملىك يىغىنىنىڭ ئالدى-كەينىدە چىڭىپ كەتكەنلىكىنى، ھەمدە ئۇيغۇرلارغا بولغان بىخەتەرلىك تەكشۇرۈشنىڭ تېخىمۇ چىڭ ئىكەنلىكىنى بىلگىنىم ئۈچۈن، ئۆزلىگىمدىن چاقماق، ئەتىر ۋە باشقا سۇيۇق تازىلىق بۇيۇملىرى دىگەندەكلەرنى سەپەرگە ئەپچىقمىغان ئىدىم. تۇنجى تەكشۈرۈشنىڭ دەسلىۋىدە، ئايرۇپىلانغا چىقىش كارتىسىنى تەكشۈرىدىغان خانقىز مېنى چەتئەللىك دەپقالدى بولغاي، پاسپورتىمنى چىقىرىشنى تەلەپ قىلىپ ماڭا ئەڭلىزچە گەپ ئاچتى. بىراق مەن ئۆزۈمنىڭ جۇڭگو گراجدانلىقىدىكى ئۇيغۇر ئىكەنلىكىمنى ئېيتقىنىمدا، ئۇ چىرايى ناھايىتى غەلىتە بولغان ھالدا، ئايرۇپىلانغا چىقىش كارتامنى ئالغىنىچە تۆرت ئەتراپقا كۆز يۈگۈرتكەندىن كېيىن، تېلېفون ئارقىلىق تۆۋەن ئاۋازدا باشلىقى بىلەن گەپلەشتى. مەن بولسام سەۋرچانلىق بىلەن ياندا كۈتۈپ تۇردۇم. كېيىن ئۇ مېنى ئۆزىنىڭ يېنىدىكى پۇكەيگە بېرىشقا چاقىردى.

ساقچى نومۇرى 030258 بولغان ئەترەت باشلىقى ماڭا سۇئال ياغدۇردى: سەن فرانسىيەگە نىمە قىلغىلى بارىسەن؟ كەسپىڭ نىمە؟ سەن ئوقۇتقۇچىمۇ؟ قايتىپ كېلەمسەن؟ …؟ …؟
مېنىڭ ئۇنىڭ سۇئاللىرىغا بەرگەن جاۋاپلىرىم: سۇئاللىرىڭغا چوقۇم جاۋاپ بېرىشىم كېرەكمۇ؟ سىلەر نىمىشقا ماڭىلا تىكىلىپ قالدىڭلار؟ ئۇيغۇر بولغىنىم ئۈچۈنمۇ؟ سىلەرنىڭ ئۇيغۇرلارغا قارىتا ئالاھىدە مۇئامىلەڭلەر توغرىلىق بۇرۇنلا ئاڭلىغان ئىدىم، شۇڭا بۈگۈن تۆرت سائەت بالدۇر ئايرۇدرۇمغا كەلدىم، ھەمدە سىلەرنىڭ ماڭا بولغان پەلقۇلئاددە مۇئامىلەڭلەرنى ھىس قىلدىم! ئۇيغۇر بولغىنىم ئۈچۈنمۇ ياكى پەقەت ماڭىلا شۇنداق قىلىۋاتامسىلەر؟

ئۇ مېنى تەخىر قىلىشقا بۇيرۇپ، پاسپورتىمنى ئېلىپ كېتىپ قالدى. ئۇ 10 مىنۇتلاردىن كېيىن قايتىپ كېلىپ، پاسپورتىمغا تەپسىلىي كۆز يۈگۈرتكەچ، ئېيتتى:
- توغرا چۈشىنىشىڭىز كېرەك، كۆپچىلىكنىڭ بىخەتەرلىكى ئۈچۈن مۇشۇنداق قىلمىساق بولمايدۇ!!
- ئۇنىڭ پوزىتسىيەسىنىڭ ئاساسى شۇ قەدەر ئاددىي ئىدى!! مەن ئۇنىڭغا دىدىم:
- ئۇيغۇرلار بىخەتەرلىكنىڭ تەھتىدىمىدى؟ دۆۋلەتنىڭ بىخەتەرلىككە ئېتىبار بېرىشىنى توغرا چۈشىنىمەن، دۆۋلەتنىڭ دۆۋلەت بىخەتەرلىكى ئۈچۈن قوللانغان چارىلىرىنىمۇ ھىمايە قىلىمەن. بىراق ئىش چوقۇم قانۇنلۇق، ئادىل بولۇشى، ھەممە كىشىگە ئوخشاش مۇئامىلە قىلىنىشى زۆرۈر!

ئايرۇپىلانغا چىقىش كارتامنى قولۇمغا ئېلىپ مېتال تەكشۈرگۈچتىن ئۆتكەن چېغىمدا، توساتتىن باشقىچە بىر تۇيغۇغا كېلىپ قالدىم، سەۋەبى، بىرىنچىدىن ماڭا بولغان تەكشۈرۈشنىڭ ھەددىدىن ئارتۇق تەپسىلىي بولغانلىقى، ئىككىنچىدىن ئۇلارنىڭ مېنىڭ ئاياقلىرىمنى سالدۇرۇپ تەكشۈرمەكچى بولغانلىقى. بىلىش كېرەككى، بېيجىڭ شەھەرىدە ئاياق سالدۇرۇپ تەكشۈرۈش بۇيرۇقى چىقىرىلمىغان، ئاممىۋىي سورۇندا ئاياق سېلىشقا بۇيرۇلۇش كىشىنى ئوڭايسىزلاندۇرىدىغان بىر ئىش. بۇنى ئاز دەپ، مەن ئاياق سېلىۋاتقان چېغىمدا، بىر ئايال خىزمەتچى مېنىڭ كارتامنى ۋە كىملىكىمنى ئېلىۋېلىپ، باشقا خزمەتداشلىرى بىلەن پىچىرلىشىپ، "تەپسىلىي تەكشۈرۈپ" كېتىشلىرىچۇ تېخى! مەن ئۇلارنىڭ چالا-پۇچۇق ئاڭلاپلا ئەرۋاھىم ئۆرلەشكە باشلىدى، بىراق يەنىلا ئۆزۈمنى بېسىۋېلىپ، ئۇلارنىڭ ھىچنىمىنى قويماي تەلتۆكۈس تەكشۈرۈشىگە سۈكۈت قىلدىم. بىر چاغدا "قىزچاق"لاردىن بىرى مېتال تەكشۈرگۈچنى كۆتۈرىۋېلىپ مېنىڭ ھەممە يېرىمنى تەكشۈرۈشكە باشلىدى، مەن بولسام ساراڭلارچە يالاڭئاياق ھالدا يەرنى دەسسەپ تۇرار ئىدىم. ئاخىرىدا ئۇلار مېنىڭ بەدىنىمدىن بېنزېن، كاۋاپ، پىچاق، پۈركۈگۈچ، ھەتتا بىئوخېمىيەلىك ۋە يادرولۇق قوراللارنىڭ ھىچقايسىسىنى تاپالماي، مېنى قويۇپ بېرىشكە مەجبۇر بولدى. مەن بىردەم خاپىلىق ئىچىگە پاتقاندىن كېيىن، ئۇلارغا يۇقۇرى ئاۋازدا مۇنداق دىدىم (بىر قېتىملىق "قالتىس" نۇتۇق سۆزلىۋەتتىم، دىسەممۇ بولىدۇ):
سىلەر مېنىلا كەمسىتىۋاتقان بولماستىن، بەلكى يەنە مېنىڭ مىللىتىمنىمۇ كەمسىتىۋاتىسىلەر! بۇ خىل مەلۇم بىر مىللەتكە قارىتىلغان ئەخمىقانە چارىلەر دۆۋلەتنىڭ بىخەتەرلىكىگە پايدىلىق بولمايلا قالماستىن، ئەكسىچە ئۇنىڭغا زىيان يەتكۈزۈشى مۇمكىن! مەن سىلەرنى توغرا چۈشىنىمەن، بۇ سىلەرنىڭ خىزمىتىڭلار، خاتالىق سىلەردە ئەمەس، بەلكى شۇ خىل نادان سىياسەتنى تۈزۈپ چىقارغان ئىرقچىلاردا، شۇ خىل سىياسەتنى ئىزچىللاشتۇرۇشقا چۈشۈرگەن مەسئۇلىيەتسىز رەھبەرلەردە!!

نۇرغۇن كىشىلەر ماڭا قاراپ تۇرار ئىدى… نەتىجىدە مېنىڭ كىيىملىرىمنى كىيىشىمگە ياردەملىشىپ، بۇ يەردىن بالدۇرراق كېتىشىمنى ئۈمۈت قىلغانلىقلىرىنى ئىپادە قىلىشتى. ئاياق سالدۇرۇپ تەكشۈرۈساھلەرمۇ يوق بولدى…

خەلق ئاۋىئاتسىيە باشىدارىسى، مۇناسىبەتلىك قانۇن ئورگانلىرى، سىلەر بىر خەتەرلىك ئىشنى قىلۋاتىسىلەر. مەن بۈگۈن سىلەرنىڭ كەمسىتىشىڭلارغا ئەقىل-ئىدراق بىلەن مۇئامىلە قىلغان بولدۇم، بىراق بارلىق ئۇيغۇرلار شۇنداق قىلىۋەرمەيدۇ…
مېنىڭ سورىغىم كېلىۋاتقىنى، جۇڭگونىڭ قانۇئۇن دائىرىسىدە مىللىي كەمسىتىش توغرىلىق بەلگىلىمە بارمۇ-يوق؟ مىللىي كەمسىتىشكە ئۇچرىغاندا، ھەق تەلەپ تۆلىمى ئېلىشقا بولامدۇ؟

دۆۋلىتىمىزنىڭ جىنائىي ئىشلار قانۇنى ۋە باشقا مۇناسىبەتلىك قانۇنن-بەلگىلىمىلىرىدە مىللىي كەمسىتىش ئۇقۇمى ھەقىقەتەن بىۋاستە كۆرۈلمىگەن، شۇ ۋەجىدىن بىۋاستە ھالدا مىللىي كەمسىتىشنى سەۋەپ قىلىپ ھەق تەلەپ ئەرزى سۇنۇش قانۇن جەھەتتىن بىر قەدەر تەس. دۆۋلىتىمىزنىڭ قانۇن-بەلگىلىمىلىرى ھەرگىزمۇ نۇقۇل ھالدا دۆۋلەت قانۇنى سۈپىتىدە ئىپادە تاپمىغان، ئۇنىڭدىن باشقا يەنە مەمۇرىي نىزاملار، يەرلىك نىزاملار ۋە تارماق قائىدە-تۈزۈملەر بار. ئەمىلىيەتتە، بىز تەستىق ئارقىلىق كىرگەن خەلقئارا ئەھدىنامەمۇ دۆۋلىتىمىز قانۇن-تۈزۈملىرىنىڭ مۇھىم ئىپادىلىنىش شەكلىدۇر. ئاساسىي قانۇن ۋە خەلقئارا ئەھدىنامەدە بولسا مىللىي كەمسىتىش مەسىلىسى توغرىسىدىكى نىزامنامىلەر ئەزەلدىن كەم بولمىغان. دۆۋلىتىمىزنىڭ ئاساسىي قانۇنىدا "ھەرقايسى مىللەتلەر باپ-باراۋەر" دەپ بەلگىلەنگەن. دۆۋلىتىمىز ئىمزا قويغان ۋە تەستىقلىغان 17 خەلقئارا كىشىلىك ھوقۇق ئەھدىنامىسى مىللىي كەمسىتىشكە قارشى ماددىلار بىلەن تولغان. "گراجدانلىق ھوقۇقى ۋە سىياسىي ھوقۇق ئەھدىنامىسى" (دۆۋلىتىمىز 1998- يىلى 3- ئايدا ئىمزا قويغان)دە، "ھەرقايسى دۆۋلەت گراجدانلىرى قانۇن ئالدىدا باپ-باراۋەر، ھەمدە قانۇن تەرىپىدىن قوغدىلىش ۋە كەمسىتىلمەسلىك ھوقۇقىغا ئىگە" (26- ماددا) دەپ بەلگىلەنگەن. بىراق، دۆۋلىتىمىزدىكى ئەدلىيە (قانۇئۇن يۈرگۈزۈش) ئەمىلىيىتىگە تونۇنش كىشىلەرگە ئايانكى، سوت دېلولارغا قاراپ چىقىشتا ئاساسىي قانۇن ماددىلىرىنى بىۋاستە ئىشلىتەلمەيدۇ، ھەمدە چەتئەلگە چېتىلمىغان دېلولاردا خەلقئارا ئەھدىنامىنىڭ بەلگىلىرىنىمۇ بىۋاستە ئىشلىتەلمەيدۇ. بۇ شۇنىڭدىن دېرەك بېرىدۇكى، ئاساسىي قانۇن ۋە خەلقئارا ئەھدىنامىدىكى بەلگىلىمىلەر ئاۋۋال دۆۋلەت قانۇنىغا ئايلانغاندىلا ئاندىن ئۆزىنىڭ قانۇنىي كۈچىنى جارىي قىلالايدۇ. شۇڭا، جۇڭگودىكى زىيانكەشلىككە ئۇچرىغۇچىلارنىڭ مىللىي كەمسىتىلىش تۆلىمى تەلەپ قىلىشى ياكى قانۇنىي ئەرز سۇنۇشى نۆۋەتتە قانۇن جەھەتتىن تەسكە توختاۋاتىدۇ. جۇڭگو ھۆكۈمىتىنىڭ مىللىي كەمسىتىشكە قارشى قانۇننى تېزدىن تۈزۈپ چىقىشىنى مۇراجەت قىلىمەن.

بىز دائىم "ئادەتتىكى مەسىلىلەرنى مىللىي مەسىلە يۈكسەكلىكىگە كۆتۈرىۋالمايلى،" دىگەننى تەكىتلەيمىز، بىراق دۇنيادىكى نۇرغۇن مىللىي مەسىلىلەر دەل ئاشۇنداق "ئادەتتىكى مەسىلىلەر"نىڭ يىغىلىشىدىن شەكىللەنگەن.

ئاھ جۇڭگو، جۇڭگو ئاۋىئاتسىيەسى، بىخەتەرلىك تەكشۈرۈش ئىشىدا ساڭا ئامراقلىق بىلدۈرۈشكە ئامالسىزمىز! مىللىي مەنپەئەتنىڭ ھەممىدىن يۈكسەك بولۇشى شۇنداق كېلىپ چىققان. ئۇيغۇرلار مۇشۇنداق مۇئامىلىگە دۇچ كەلگەندە، بۇ يەرنىڭ ئۆز ۋەتىنى ئىكەنلىكىدەك پاكتنى ئۆز كۆڭلىگە قانداق سىغدۇرالىسۇن……؟ ھەرقانداق بىر ئىدراكلىق كىشى، جەمىيەتتە "زىخمۇ كۆيۈپ، كاۋاپمۇ كۆيۈپ" تۈگىشىدىغان ئىشنىڭ يۈزبېرىشىنى خالىمايدۇ. يەنە بىر تەرەپتىن، مۇقىملىق ۋە ئىناقلىق مەلۇم شەرت ۋە بەدەل تەلەپ قىلىدۇ، ھەرقانداق ئۆز ئالدىغا ئەپبېرىلغان بېسىم ئىشلىتىش ياكى مەجبۇرىلاشلاردىن ئاتالمىش ئىناق جەمىيەتنىڭ بەرپا بولۇشى مۇمكىن ئەمەس!

بىخەتەرلىك تەكشۈرۈش تارماقلىرىنىڭ مەنتىقىسى تۈپتىن خاتا!!

ياڭ جىئا بىر بېيجىڭلىق خەنزۇغۇ، ئەجىبا بۇنىڭلىق بىلەن بېيجىڭدىكى بارلىق خەنزۇلارنى ساقچىلارغا پىچاق تىققۇچى گۇماندارلار، دەۋالساق قاملىشامدۇ؟
چېن شىتوڭ، … قاتارلىقلارمۇ خەنزۇغۇ، ئەجىبا بۇنىڭلىق بىلەن خەنزۇلار سىياسىي بيۇرۇنىڭ ئەزاسى بولسا بولمايدۇ، دىگىلى بولامدۇ؟

بەي باۋشەنمۇ خەنزۇ، ئەجىبا مۇشۇنىڭغا ئاساسەن "شىنجاڭغا بارغان خەنزۇلارنىڭ ھەممىسى قاتىل، شىنجاڭغا بارغۇچىلارنىڭ ئايىقىنى سالدۇرۇپ، كەمەرىنى يەشكۈزۈپ تەكشۈرۈش كېرەك،" دىگەن يەكۈننى چىقارغىلى بولامدۇ؟
چېن شۈيبيەن قاتارلىق تەيۋەن خەنزۇلىرى مۇستەقىللىق ئۈچۈن دەۋراڭ سالغانلىقى ئۈچۈن، بارلىق تەيۋەنلىكلەر "مۇستەقىللىق تەرەپدارلىرى" دەپ ئەيىپلىنىشى كېرەكمۇ؟
فالۇنگوڭچىلار خەنزۇ بولغىنى ئۈچۈن، بارلىق خەنزۇلار فالۇنگوڭچى بوپ قالامدۇ؟
"تۆرت كىشىلىك گۇرۇھ"مۇ خەنزۇ، بۇنىڭلىق بىلەن پۈتۈن خەنزۇ مىللىتى "تۆرت كىشىلىك گۇرۇھ"نىڭ گۇماشتىلىرى سانىلامدۇ؟

تۈرمىلەردىكى خىيانەتچى ئەمەلدارلارنىڭ ھەممىسى دىگۈدەك كومپارتىيە ئەزالىرى، ئۇنداقتا، ئەجىبا پۈتكۈل كومپارتىيە ئەزالىرىغا خىيانەتچىلەر قاتارىدا مۇئامىلە قىلىشىمىز كېرەكمۇ؟

بىر مىللەتنىڭ قىسمەن ئەزالىرى، ھەتتا ئۇلارنىڭ ئىچىدىكى ئاجىزلار، نىمە ئۈچۈن چېكىدىن ئاشقان ئىشلارنى قىلىدۇ، مۇستەقىللىقنى تەشەببۇس قىلىدۇ ياكى شۇنداق تەلەپنى كۆتۈرۈپ چىقىدۇ؟

ئەگەر بىر كىشى جەمىيەتنىڭ ئادىللىقىدىن ئۈمىدىنى ئۈزسە، ئۇ چاغدا ئۇنىڭ مەجبۇرىي ھالدا تېرورچىغا ئايلىنىپ قېلىش ئېھتىماللىقى چوڭىيىدۇ. پەلەستىن ئىسرائىلىيەگە سېلىشتۇرغاندا ئاجىز، بىراق ئاشۇ ئاجىز تەرەپ "ئادەم بومدا"دىن پايدىلىنىپ ئۆچ ئېلىشنى باشلىغىنىدا، جاھان ئالدىدا نۇرغۇن يەشمىسىز مەسىلىلەر ئۆزىنى كۆرسەتتى. شۇنداق، كەڭ كۆلەملىك قانلىق ئېلىشىشلاردا، مەن سېنى يېڭەلمەسلىكىم مۇمكىن، بىراق مەن، تېرورلۇق ۋاستىسىدىن پايدىلىنىپ، ساڭىمۇ ئاراملىق بەرمەيمەن! بۇ ھەقىقەتەن بىر دۇنيا خارەكتېرلىك قىيىن مەسىلە. دىمەك، ئەگەر تۇرمۇشتا نۇرغۇن كىشىلەر ئۆزىنىڭ جەمىيەتكە بولغان ئۈمىدۋارلىقىنى يوقىتىپ قويغان، كىچىككىنە غايە-تىلەكلەردىنمۇ مەھرۇم قالغان ۋاقتىدا، ئاجىز پەلەستىننىڭ كۈچلۈك ئىسرائىلىيەگە قانداق تاقابىل تۇرۇشىنى قىياس قىلىشىڭىز تەسكە توختىمايدۇ!

كىشىلەر ئۆز دۆۋلىتىدە قانۇننىڭ قوغدىشىغا ئېرىشەلمىسە، ئۇلارنىڭ ئارىسىدا ۋەھىمە يامرايدۇ، ھەتتا ئۆچمەنلىك بىخلىنىدۇ. "مۇقىملىقنى قوغداش" دەل شۇ تۈزۈملەرنىڭ چىقىش نۇقتىسى ۋە شۇئارى. خەلق ساقچىلىرى (بىلەن پۇخرالارنىڭ) قارشىلىشىشى --- بۇ خىل تۈزۈم خىيالىغىمۇ كەلتۈرمىگەن بىر مۇقەرەرلىكتۇر! ئۆچمەنلىك ئالدى بىلەن ياۋائىلىق ساھىپلىرىغا، ئاندىن قوغدالغان ياۋائىلىق ساھىپلىرىغا، ئاخىرىدا پۈتكۈل "شەھەرلىكلەر"گە ۋە ھۆكۈمەتكە… قارىتىلىدۇ. قورقۇنچلۇقى شۇكى، بىز بۇ خىلدىكى ۋەھىمە'نىڭ قەيەردە قايسى بىر "ئاقىلانە" رەھبەرنىڭ قانداق بىر يېڭى سىياسىتى تەرىپىدىن ھامىلىگە ئايلىنىدىغانلىقىنى بىلمەيمىز.

بۇ خىل ئۆچمەنلىك ئاۋامنىڭ ئۆزىنى تۇتىۋېلىش ئىقتىدارىنى سىنىماقتا. قورقۇنچلۇقى، ئۇلار بۇنىڭدىن كېلىپ چىقىدىغان ئىشەنت (كرېدىت) كرىزىسى بىلەن پەرۋايى پەلەك، چۈنكى ئۇلار ياۋائىي كۈچكە چوقۇنىدۇ. ئېيتىپ قويايلىكى، "ئۇلار" ياۋائىلىقنىڭ مۇشتىنى ۋە كەمسىتىشنىڭ نەزەرىنى ئۇيغۇرلارنىڭ تېنىدىن نېرى قىلغاي!!

شۇنداق، بۈگۈن سەن ئۆزۈڭنىڭ "تەسىر دائىرە"ڭدە مېنى ئۆزۈڭگە قول قويغۇزىسەن، ئۇ ھالدا بۇ جەرياننىڭ ئۆزى بىر خۈنۈك نىزامغا ئايلانغۇسى، ھەمدە بۇ نىزام ھامان بىر كۈنى سېنىڭ بېشىڭغا باپ كەلگۈسىدۇر. ئالايلۇق، سەن باشقا بىر شەھەرگە ياكى سەھراغا بېرىپ قېلىپ، ئۆزۈڭ بىر "يوچۇن كىشى"گە ئايلانغىنىڭدا، سەنمۇ يەرلىكلەرنىڭ ئانىي تېپىشىغا ئۇچراپ، تەغدىرگە تەن بەرمەكتىن باشقىنى قىلالماي قالىسەن. ساڭا شۇنى دەپ قويايكى، مەن تەغدىرگە تەن بەرمەيمەن! بىز تەغدىرگە تەن بەرمەيمىز! بۇ سېنىڭ دۆۋلىتىڭ، شۇنداقلا مېنىڭ دۆۋلىتىم؛ بۇ شەھەرلىكلەرنىڭ دۆۋلىتى، شۇنداقلا "دېھقان ئىشلەمچىلەر"نىڭمۇ دۆۋلىتى؛ بۇ خەنزۇلارنىڭ دۆۋلىتى، شۇنداقلا بىز ئۇيغۇرلارنىڭمۇ دۆۋلىتى! بۇ بىزنىڭ دۆۋلىتىمىز!! ھەممىمىز گراجدان، ھەممىمىزنىڭ ھوقۇق-مەنپەئەتلىرىمىز ئوخشاش دەرىجىدە ھۆرمەت قىلىنىشى ۋە قوغدىلىشى زۆرۈر!

دۇرۇس، نۇرغۇنى تەبىئىي ئاپەت، نۇرغۇنى سۈنئىي (ئادىمىي) كۈلپەت. بەزىلىرى ھەتتا تەبىئىي ئاپەتتىن ئادىمىي كۈلپەتكە ئايلانغان --- ئەگەردە ئەينى ۋاقتتا كىشىلەردە ھازىرقىدەك ئىدراك بولۇپ، گراجدانلارنىڭ ھوقۇقىغا ھۆرمەت قىلىنغان بولسا، ئۇ ھالدا "ئۈچ يىللىق قىيىنچىلىق" ھەرگىز ئۈچ يىلغا سوزۇلمىغان بولار ئىدى……
ئاۋامدىن قورققان ھۆكۈمەت --- ياخشى ھۆكۈمەتتۇر. گراجدانلارنىڭ ھۆقۇق-مەنپەئەتلىرىنى قوغدايدىغان، ھەرقايسى ئاھالە توپلىرىغا ياكى مىللەتلەرگە باپ-باراۋەر مۇئامىلە قىلىدىغان ھۆكۈمەتلا گراجدانلار ۋە ھەر مىللەت خەلقىنىڭ ھىمايىسىگە ئېرىشەلەيدۇ.

بىز سەپىرىمىزنى داۋام قىلماقتىمىز. بىز ئورتاق بىر سەپەر ئۈستىدە. بىز ئۈمىد ئىچىدە. بىز ئۈمىدلىك بولۇشقا ھەقلىق!

ئۇلار ئۆزلىرى جەمىيەت تەرتىبىنى ساقلاش ئۈچۈن قورال قىلىپ ئىشلىتىدىغان قانۇننى ئوچۇقتىن-ئوچۇق دەپسەندە قىلماقتا! ئەگەر قانۇن قانۇنسىز بولمىسا (ئەلۋەتتە، قانۇننىڭ قانۇنسىز بولۇشى مۇمكىن ئەمەس!)، ئۇنداقتا قانۇنسىز بولغىنى دەل ئۇلارنىڭ ئىمتىيازلىرىنىڭ ئورۇنلۇقلىقىدۇر. كەمسىتىش سەۋەبىدىن ئادىللىق ۋە ھەققانىيلىقنىڭ چىرىشكە يۈزلىنىشى تېخىمۇ خەتەرلىك بىر ئىشتۇر!

تارىخىي ساۋاقلار ئىنتايىن چوڭقۇر. چېكىگە يەتكەن سولچىل لىنىيە (لۇشيەن) دەۋرىدە، ئائىلە تەركىبى (كېلىپ چىقىشى) ھەممىنى بەگىلەيدۇ، دېيدىغان نەزىرىيە نۇرغۇن "تەركىبى ناچار" ياشلارنىڭ ئىستىقبالىنى نابۇت قىلغان، "ئىنقىلاپ" نامى ئاستىدا بىر ئىجتىمائىي توپقا قارىتىلغان كەمسىتىش، سان-ساناقسىز تراگېدىيەلەرنى مەيدانغا چىقارغان ئىدى.
شەھەر ئاھالىلىرىنىڭ دىھقانلارنى كەمسىتىشىنىڭ بىر قىسىم سىياسەت-قانۇن ماددىلىرىدا ئەكس ئېتىشىنى كىم قىياس قىلالايدۇ؟! 2003- يىلى، سۇن زھىگاڭنىڭ ئۆلۈمى دۆۋلىتىمىزنىڭ شەھەرگە كىرگەن دىھقانلارغا قاراتقان كەمسىتىش خارەكتېرلىك تۈزۈمى --- يىغىۋېلىش-يۇرتىغا قايتۇرۇش چارىسى --- نىڭ ئاخىرلىشىھسىنى ئىلگىرى سۈردى، نەتىجىدە يىغىۋېلىش پونكىتلىرى ياردەم بېرىش پونكىتلىرىغا ئايلاندى. بۇنىڭدىن سىياسەت قاتلىمىدىكى ئىجتىمائىي كەمسىتىشنىڭ ئۆزگەرتىشكە بولىدىغانلىقىنى كۆرىۋېلىشقا بولىدۇ.

ئۇيغۇرلار ئىچىدىكى مۇتلەق كۆپ قىسىم كشىلەر نۆۋەتتە ئۆزلىرىنىڭ ھوقۇق-مەنپەئەتلىرىنى سۈكۈت ئىچىدە قولدىن بېرىپ قويماقتا! مەن ئېيتىمەنكى، ھەر بىر كىشى، ھەر بىر مىللەت ئىززەت-ئابروي ساھىبىدۇر. جۇڭگونىڭ قانۇنى جۇڭگو پۇخرالىرى مىللەت، جىنس، دىن… ئايرىماستىن، بارلىق ھوقۇقلاردا باپ-باراۋەر، دەپ ئېنىق بەلگىلىگەن. بىراق، رېئال تۇرمۇشتا، ئۇيغۇرلارنىڭ قانۇنىي ھوقۇق-مەنپەئەتلىرى ئۈزلۈكسىز دەخل-تەرىزگە ئۇچرىماقتا، ھەتتا بەزى ھۆكۈمەت ئورگانلىرىمۇ ھاماقەتلەرچە بەلگىلىمىلەرنى چىقىرىپ، ئۇيغۇرلارنى كەمسىتمەكتە!!

ھەي، ئۇيغۇرلار! سىلەرنىڭ ھوقۇق-مەنپەئەتلىرىڭلار دەخل-تەرىزگە ئۇچرىغاندا، كانىيىڭلارنى قويۇۋېتىپ ئۆز ئاۋازىڭلارنىڭ ئاڭلىتىڭلار! ئاۋامنىڭ نادانلىقى ھاكىمىيەتنىڭ ئۇياتسىزلىقىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. ھاكىمىيەتنىڭ ئۇياتسىزلىقى ئاۋامنى نادان ھالەتتە قالدۇرىدۇ.

23- چىسلا فرانسىيە ئاۋىئاتسىيەسىنىڭ ئا0125 نۆۋەتچى ئايرۇپىلانى بىلەن فرانسىيەنىڭ دۆ گول (دە گائۇللە) ئايرۇدرۇمىغا يېتىپ بېرىپ، ئىنتايىن ئوڭۇشلۇق، ئالاھىدە تەكشۈرۈشلەرمۇ بولمىغان ھالدا "چېگرىدىن كىردىم". چىرايلىرىدىن فرانسۇس، ئەرەب، ئافرىقا ئىرقلىرىنىڭ ئىزنالىرى يېغىپ تۇرغان ساقچىلار، تەكشۈرۈشلەر، ئايرۇدرۇم خىزمەتچىلىرىنىڭ دوستانە كۈلۈمسىرەشلىرى، فرانسۇسچە "خۇش كەلدىڭىز!"، "پارىجغا كەلدىنىڭىزنى قارشى ئالىمىز!" دىگەندەك ئاۋازلار، جۇڭگو بېيجىڭدىكى ئوخشاش سورۇندىكى ئەھۋاللار بىلەن ناھايىتى روشەن سېلىشتۇرما شەكىللەندۈرمەكتە ئىدى.!

3- ئاينىڭ 1- كۈنى فرانسىيە ئاۋىئاتسىيە شىركىتىنىڭ ئا0126 نۆۋەتچى ئايرۇپىلانى بىلەن بېيجىڭغا قيتىپ كەلگىنىمدە، شۇنى چوڭقۇر ھىس قىلدىمكى، فرانسىيە ئاۋىئاتسىيەسىنىڭ بىخەتەرلىك تەكشۈرۈشى ئەمىلىيەتتە بېيجىڭ ئايرۇدرۇمىنىڭكىدىنمۇ قاتتىق ئىكەن!! بىراق فرانسىيەدە ھەرگىز نېگىزلىك تەكشۈرمەستىن، بەلكى رەڭ، دۆۋلەت، تەبىقە (دىپلوماتلارمۇ بۇنىڭ ئىچىدە)، دىن، مىللەت ئايرىماي، ھەممىسىگە ئوخشاش مۇئامىلە قىلىدىكەن!! باراۋەرلىك ياشىسۇن! ھۆرلۈك، كىشىلىك ھوقۇق، مېھرىبانلىق، قانۇن، ۋە تىنچلىق ياشىسۇن!

مېنىڭ ئۇيغۇر مىللىتىمگە تەسەللىي بېرىشكە نىمە ئاساسىم بولسۇن!! ھەرقانداق بەزلەشلەر دەرمانسىزدۇر. چۈنكى نۇرغۇن ئىشلار ئۆز بېشىمىزغا كەلمىگىچە، ئۇنى چوڭقۇر ھىس قىلالمايمىز. ئۇنىڭ ئۈستىگە، بۇ خىل پەرقلىك مۇئامىلىلەرگە راستىنلا ئامالىمىز يوق. ئىشلار يەنە ئۆز پېتىچە...

بىر دېموكراتىك جەمىيەتتە، ئوخشىمىغان ئاھالە توپلىرىنىڭ ھوقۇق-مەنپەئەتلىرى ۋە ئۆز خاسلىقلىرى ھۆرمەتلىنىشى كېرەك. بۇ مەسىلىلەر ئەلۋەتتە ھەل قىلىنىشى زۆرۈر، ئەگەر ھەل قىلىنمىسا، بۇ دەل سىياسەتنىڭ مەغلۇبىيىتىدۇر.

سۆھبەتلەر بولۇشى زۆرۈر. تېرورلۇق، بۆلگۈنچىلىك گۇمانى ئۈچۈنلا ئەيپلەش مەسىلىنى ھەل قىلالمايدۇ. ئوخشىمىغان مىللەتلەرنى ئۆز ئىچىگە ئالغان، ئوخشىمىغان تىل، دىنىي ئېتىقاد، تۇرمۇش ئۇسۇللىرى ۋە تەپەككۇر شەكللىرىنى ئۆزىگە سىغدۇرغان بىر جەمىيەت قۇرىمىز دېيدىكەنمىز، ئۆز-ئارا ھۆرمەت قىلىش، كەڭ قۇرساق بولۇش، ئۆز-ئارا پىكر ئالماشتۇرۇشلار بولمىسا بولمايدۇ.

_________________
ilxatérem
Choqqigha qaytish Go down
http://www.uni-ulm.de/~bkuerban/
 
Beyjing Ayduromidin Parij Ayduromighiche…
Aldinqi Téma Kéyinki Téma Choqqigha qaytish 
1. bet (jem'iy 1 bet)

Permissions in this forum:Bu sehipidiki yézilmilargha jawab yazalmaysiz.
Uyghur Oqughuchilar Munbiri :: Yazmilar-
Buninggha ötüsh: