Uyghur Oqughuchilar Munbiri
Uyghur Oqughuchilar Munbiri

yawrupada oquwatqan, we yawrupagha kilip oqushqa qiziqidighan uyghurlar üchün pikir almashturush supisi
 
HomeHome  Uyghur Latin YiziqiUyghur Latin Yiziqi  CalendarCalendar  GalleryGallery  IzdeshIzdesh  XetküchlerXetküchler  FAQ (Soal-Jawablar)FAQ (Soal-Jawablar)  TizimlitishTizimlitish  mushtir bolungmushtir bolung  Kirish  
Latest topics
» Yengi Eza(lar)din Munber Ehlige Salam
by alibay 19.07.12 11:59

» 2012-yilliq wetendin kelgen oqush mukapat puligha iltimas qilish waqti toshup qaldi
by oghuzkb 02.05.12 3:25

» nijat hoshur akimizning körgezmisi yerlik xewerlerde
by oghuzkb 19.03.12 17:40

» Pseudomonas xinjiangensis sp – wetendin tepilghan bakterye
by Esra 28.12.11 13:37

» تۈركىيەدە ئوقۇش
by oghuzkb 26.12.11 2:47

» Germaniyege oqushqa kelgen zhongguoluq oqughuchilarning ozini tizimgha aldurush jedwili
by oghuzkb 19.11.11 14:36

» uyghur dokturlar heqqide
by Mung_kuy 10.09.11 11:19

» Xosh Xewer: Xinjiang tewelikidiki her millet oqughuchilirigha 2011. yildin bashlap oqush mukapat puli birildu.
by oghuzkb 05.09.11 4:26

» uyghur akadimyesige i'ane
by oghuzkb 30.08.11 13:57

ulinishlar
meripet

UA

Biliwal

UKIJ

Yulghun

TipTop

TipTop

meripet

Share Tewsiye
Diqqet

Bu peqet bir ilmi pikir almashturush supisi. eger bu yerdiki yazmilarda bashqilarning eser hoqoqigha, kishilik hoquqigha, jungxua xeliq jumhuryiti we yazghuchi özi yashawatqan dölettiki qanun-siyasetlerge xilapliq qilinidighan ehwal körülse, munbirimiz jawabkarliqni üstige almaydu, yazma yazghuchi özi ige boloshi kirek!


Share | 
 

 Ingiliz tili üginish heqqide

Aldinqi Téma Kéyinki Téma Go down 
AptorMeséj
oghuzkb
10.oghuz
avatar

Yézilmilar Sani : 400
töhpe : 846
tizimlatqan waqti : 2009-05-31
yishi : 36
Orni : Ulm, Germany

YollashMawzu: Ingiliz tili üginish heqqide   07.12.10 4:08

Ingiliz tili üginish heqqide

1. Teleppuz mesilisi
Bizde uyghur tili arqiliq herqandaq bir tilni teleppuz qilghili bolidu digen xata qarash bar, til üginishtin burun buning xataliqini aydinglashturwilish kérek. Dunyada ikki mingdin artuq til bar, tawushlar tiximu köp. Emeliyette bashqa bir tildiki bizning tilimizdiki a tawushigha oxshash anglanghan tawushmu bizning tilimizdiki a bilen yenila periqliq bolidu. Likin bu xil yiqin tawushlargha bolghan periq itish iqtidarimiz bowaqliqimizdin kiyin ajizliship, yeni rudmitliship ketken bolidu. Kanadadiki til mutexessislirining bir tejirbisige asaslanghanda, bala tughulup texminen 4 ayliq bolghuche dunyadiki herqandaq tawushni periq iteleydiken. Kiyinche balining kallisida, iniqiraqi anglash sézimi qismida ata-anisining sözleshken tilidiki tawushlar muqimliship, esli bolghan küchlük periq qilish iqtidari ajizliship baridiken. Bu nuqtidin alghanda balilargha tawushni toghra ügitish köp asan bolidu. Gerche yishimizgha egiship bu xil periq iqtidarimiz ajizliship ketken bolsimu meshiq qilish arqiliq teleppuzni yenila yaxshi qilghili bolidu. Toghra teleppuz qilishtiki eng yaxshi usul: biri munaswetlik fontéka kitablirini tépip, her bir tawushni chiqarghandiki til we lew haletliri bar resimlerni yaxshi körwilish. Misalen: ingiliz tilidiki s heripide chish jipsilashqan, til ast-üsti chishlar uchrashqan yerge tigidu. Thank sözidiki th bolsa, til uchi ikki chish arisigha qisilip sürkilip chiqidu (bu tawush uyghur tilida yoq!!!). [V] da liwimizni chishleymiz, [w] da lew chishlenmeydu, belki yumlaq halette bolidu digendek. Ikkinchisi, yuqariqi uqumni iniq qilghan asasta mexsus esli tilidiki kishiler sözligen lintilarni ilip, dorash arqiliq meshiq qilish. Kallimizda amal bar shu tildiki barliq tawushlarni öz tilimizgha oxshimaydighan tawush dep qarayli.

2. Tilni sistimiliq üginish

Her ademning kallisi oxshash bolmaydu, tilni ünümlük üginishte qaysi ussul sizge eng yaxshi mas kilidu buni tipip chiqish kérek. Likin buni bir demdila bilgili bolmaydu, oxshash bolmighan usullarni tejirbidin ötküzüp tipip chiqish kirek, buning üchün aziraq matéryal körüsh lazim bolidu, hem xili waqit kitidu. Likin bir til ügengendiki yaxshi usulingiz bashqa tillarni ügengengimu xilila mas kilidu. Shexsen bir tilni yingi ügengende bek erkin üginishni taza quwwetlep ketmeymen. Omumiyliqni közde tutqanda, yaxshisi bir muqim kitabni ching tutup pishshiq üginip, asasi bilimni yaxshi turghuzghandin kiyin andin usulni üzgertip erkin üginishke yüzlensimu bolidiken. Bu yerde eng tewsiye qilidighinim, engilyelik tilshunas aléksandir tüzgen yingi uqum ingiliz tili (new concept english). Hazirghiche buningdek isil ingiliz tili üginish derisliki uchirtip baqmidim. Bundaq diyishimdiki asas: 4 qisimliq bu toplamda derislerning qiyinliq derijisi nahayti siliq ilgirlep mangidu, sizdin “chong sekrep ilgirlesh” ni telep qilmaydu. Tékistlerning sani köp, tili shundaq yaxshi tallanghan (bolopmu 4-qismida jorj orwel, nobil edebiyat mukapati sahibi birtrand russil gha oxshash meshhor yazghuchilarning eserliridin ariye ilinghan, u tékistler hazirqi zaman ingiliz tilining eng yétük nemuniliri hisablinidu, taza yadliwilishqa erzigüdek tékistler). Hem deslepte ügengen sözlerning kiyin tekrarlinishimu yaxshi, bundaq bolghanda shu sözlerning este turush ünümi yaxshi bolidu. Yene bir yiri, meshiqlerning sani köp, hem puxta orunlashturulghan. Eger her bir deris axiridiki meshiqler telep boyiche toluq orundilip mingilghan ehwalda, deriske bolghan chüshinish nahaytimu chongqurlishidu. Bundaq bolghanda qiyinliq derijisi yuquriraq bolghan kiyinki derislerde ügengüchi qiyinliq his qilmaydu. Yaxshi bir paydilnish qollanmisi bolghan ehwalda, üzlükidin üginishke tolimu mas kilidu. Köpinche ügengüchiler arqisidiki meshiq teleplirige taza itbar bermeydu, likin eng muhim pishshiqlash shu meshiqlerdin kilidu.

3. Shexsi tejirbiler

Deslipide xenzu mektepte oquydighan aghinemdin teleppuz qa'idilirini üginiwaldim. Andin yingi uqum ingiliz tilining birinchi qismidin bashlap özlükümdin ügendim. Pilastinkisidin her bir derisni üginishtin burun 3 qitim ügenmekchi bolghan tékistni anglidim. Tékistni bir qur oqup, andin sözlerni ügendim, andin pilastinkini yene 3 qitim anglidim, anglap chüshinishke tiriship baqtim. Andin tékistni pishshiq chüshengiche oqudum, qoshumche chüshendürüsh kitabini kördüm. Andin axirida yene az digende pilastinkini 3 qitim anglidim, amal bar ahangi we orghusini özleshtürwilishqa tiriship, tikistni yadlash jeryanida awazini dorashqa tirishitim. Andin deris axiridiki her bir meshiqni telipi boyiche toluqi bilen orundap mangdim, chüshenmigen yerlerni paydilnish kitabliridin kördüm. Her bir qisimni tügetkende bir hepte waqit serip qilip tekrarlap chiqtim. Shu teriqide 4 qisim kitabni tügettim, bu jeryanda bezi oqushluqlarni anche-munche körüp turdum, ingilizche naxsha tikistlirini üginish, kino körüshlerni hem qoshumche qildim, likin shara'it tüpeyli asas bolmidi . Beziler bu kitabta grammatika sözlenmigen, üginish tes deydu, likin aptor sizge qa'ide silip bermestin, grammatikiliq qa'idilerni özingizning bayqap chiqishigha qalduridu, yeni tebi üginishke yitekleydu.

Kiyinche tikligen asasim bilen jurnal-kitablarni körüp yürdüm, dawamliq yingi söz üginip turdum. Ingiliz tilidiki filimlarni köpirek köridighan boldum. CET-4, -6 imtihanliri üchün asasliqi su'al ishlidim. TOEFL üchün, dostumdin yingi sheriq til terbiylesh merkizi tarqatqan meshiq toplimini ilip ikki ay etrapida dawamliq meshiq ishlidim hem meshiq ishlesh jeryanida paydilnish kitabi arqiliq asasi qa'idilerni bilwaldim. Bu yerde tilgha ilishqa erziydighini,TOEFL grammatikisi meshiqini ishlesh jeryanida grammatikigha xilila pishshiq bolop qaldim, TOEFL ning grammatikisi bek emeliyetni asas qilghandek tuyulidu. Shunda grammatika asasingiz ajiz bolsa, tofél grammatikisning chüshendürmisi bar meshiq kitabidin üginishingizni qattiq tewsiye qilimen. Elwette, eger siz yingi uqum ingiliz tilidiki meshiqlerni yaxshi ishlep mangghan bolsingiz, TOEFL ning yiziq qismidin hergiz qiynalmaysiz. Imtihandin burun yiziq qisming sheklini chiqirishtiki asasliq halqilargha diqqet qilip qoysingizla boldi.

4. Sözlük yadlash heqqide

Elwette, sözlük til üginishingizdiki eng muhim asas, likin bu hem ademni eng ziriktüridighan qisim. Tola balilar isimde qalmaywatidu dep bek ümidsizlinidu. Untup qilish nahayti normal ish. Este tutush qabilyiti hergizmu bir ademning kallisigha bikitiwitilgen derije emes. Eger usul toghra bolsa her qandaq adem kücheyteleydu. Bu mutexesisler ispatlap chiqqan nerse. Herqandaq adem hetta haywanlargha nisbeten iytqandimu, este saqlashning asasi pirinsipi tekrarlashtin ibaret. Ügengen nerse herqandaq orun we waqitta eslinip turghanda, hem bu xil eslesh aditini tashlimighanda ademning este saqlash quwwiti iship mangidu. Addi misali: quran yadliwalghan balilarning este tutush qabilyitining alahide yaxshiliqigha diqqet qilghan boloshingiz mumkin. Ularning eslide yaxshi boloshi natayin, likin bir pütün quranni yadlap bolghandin kiyin, este saqlash qabilyiti bir qattiq chiniqishtin ötken bolidu.

Bu yerdiki esleshni oqughuchi bolsingiz mundaq qilish mumkin: bir sözni deris waqtida ügendingiz deyli, tenepusta shu sözni esleysiz, isngizge kelgiche tiriship esleysiz. Sheyiler bilen baghlashturup digendek. Andin chüshlük dem ilishta yene bir qitim, kechte yene bir qitim, uxlashtin burun bir qitim, etisi etigen yene bir qitim. Bu usluni ishletkende nahaytimu uzun jümlilerni, murekkep sanlarnimu iside ching tutwalghili bolidu. Shexsen tejirbemdin ötken, horunliq qilmisingizla bu usulning ünümi bek yaxshi bolidu.

Bezide bir kündila 100 ge yiqin yingi sözlük üginish toghra kilidu, buning üchün bir kitabtin üginiwalghan usulni tonushturay:
Kichik qilip 32 parche karta yasiwalisiz, hem her birige birdin 32 giche karta nomuri yizip chiqisiz. Her bir kartining bir teripige üchtin söz yazisiz, karta arqisigha shu üch sözning menisi we bashqa munaswetlik uchurlarni yizip qoyisiz. Emdi birinchi we ikkinchi kartidiki sözlerni üginiwalisiz. Sözlerning menilirge bir qarwilip derru söz özila yizilghan yüzige qarap menisni esleysiz, toluq esligiche shundaq qilip ikki kartidiki sözni pishshiq biliwalisiz. Andin 3- we 4- kartidiki sözlerni shu teriqide üginisiz. 4-Kartini ütgetkendin kiyin 1 din 4kiche bolghan kartilardiki sözlerni menisige qarimastin eslep chiqisiz. Emdi oxshash usul boyiche 5 tin 8 giche bolghan kartilarni oxshash usulda üginip, andin 1-din 8-kartidiki sözlerni yene bir tekrarlaysiz. Andin yene oxshash usulda 8 din 16 giche, 16 tügigende de birinchidin bashlap 16 giche bir chong tekrarlash. Andin 16 din 32 giche bolghan guruppilarni üginip eng axirida 1 din 32 giche bir eslep chiqisiz. Bundaq bolghanda her bir söz bilen 7 qitim uchrashqan bolisiz. Yeni tekrarlash ölchemliri, her 2 karta, her töt karta, her sekkiz karta, her 16 karta, axirida hemme karta. Eslesh jeryanida imkan bolsa hem awazliq qiling, yeni shu sözlerni awazingizni chiqirip, bolmisa ichingizde oqush, sheklini hem isingizde saqlashqa, bashqa sheyiler bilen baghlashqa tirishing. Este saqlash jeryanigha qatnashqan ezaliringiz qanche köp bolsa este saqlashqa shunche yaxshi. Bu usulni chidap meshiq qilsingiz sizdin horunluqni yoqitidu, hem este saqlash iqtidaringizni bekla shuridu, hetta kiyin kochida birer numurni birla qitim körwalsingiz, yaki birer ademni birla qitim körüp, bir nechche yildin kiyin qayta körsingizmu isngizde turidighan qilwitidu. Hisabta kallingiz bir nersilerni esleshke usta bolop kitidu. Ishqilip yaxshi keypiyat bilen, yaxshi pisxika bilen qilinghan tirishchanliqla bolidiken, eqilliq bolimen dep bolalaysiz. Isingizde bolsun, mingining heqqi qudriti siz oylighandinmu nechche hesse üstün, shunglashqimu bezi jurnallarda iynishtiyinmu kallisining aran 5 pirsetntidin paydilnalighan diyilishi bikar emes. Mingimizning yoshurun iqtidarigha hergiz sel qarimayli, eger izchil bolop, dawamliq kalla ishlitip, üginipla tursaq chüshinish iqtidarimiz haman iship mangidu, her tes nersilermu qiyin tuyulmaydu. Ottura mekteptiki waqtimda aliy mektep qorqunuchluq bilinetti, yeni üginelermu dep ensireyttim, mana hazir dokturluq tetqiqatim bilen yürüptimen, bu jeryanida hemme nerse shundaq tebila mangghandek bilinidu. Hazirqi ishimdiki qiyinliq derijisi eyni waqittiki ilipbe ügengendiki qiyinliq derjisi bilen oxshash hisabta.

Kallini dawamliq ishlitip turghanda yene qirishningmu aldini alghili bolidu. Buni shotlandiyelik alimlar “ispatlap” chiqiptiken. Ularning ispatiche, adem organizimidiki bashqa ezalarning qérishi mingining qérishi bilen bashlinidiken, minge qérighanda bashqa ezalargha qérliq signali yetküzüp, bashqa ezalarning tizdin qérishini keltürüp chiqiridiken. Mingining qérishni peqet uni dawamliq ishlitp turghandila astilatqili bolidu.

Qoshumche: este saqlash hem minge saghlamliqi üchün shahmat oynash, birer muzika chalghu üginish yaki naxsha bolmighan muzika anglash, tenherket pa'aliyetliri bilen shughullinish, qisimliq kino körüshler hem tewsiye qilinghan. Shexsen üzem til üginishni heqqi üginishtek qarimidim, matématéka, fizika derislirige qarighanda, ingiliz tili üginish men üchün kallamni dem aldurush boldi. Fizika mesililirini ishlep, yaki kitab körüp hirip qalghanda dem ilish yüzisidin ingiliz tili üginettim, keypiyatimmu xoshal turatti. Hem kallamdiki qanmu ong yirim sharidn sol yirim shargha ötüp minge yükümni yenggillitidu dep bilettim. Tilni choqum xoshal keypiyatta ügining, chünki siz shu tilni üginiwalghanda, siz de bir jüp qulaq, bir jüp köz we bir ighiz artuq bolidu, hozurlinidighan nersilringiz bir hesse qatlinidu, nimishqa xoshal bolmighudeksiz:-)



2010-Yil, könek iyining 6-küni

Oghuzkb, shehri ulm

_________________
ilxatérem
Choqqigha qaytish Go down
http://www.uni-ulm.de/~bkuerban/
oghuzkb
10.oghuz
avatar

Yézilmilar Sani : 400
töhpe : 846
tizimlatqan waqti : 2009-05-31
yishi : 36
Orni : Ulm, Germany

YollashMawzu: Re: Ingiliz tili üginish heqqide   07.12.10 4:11


ئىنگىلىز تىلى ئۈگىنىش ھەققىدە
1. تەلەپپۇز مەسىلىسى
بىزدە ئۇيغۇر تىلى ئارقىلىق ھەرقانداق بىر تىلنى تەلەپپۇز قىلغىلى بولىدۇ دىگەن خاتا قاراش بار، تىل ئۈگىنىشتىن بۇرۇن بۇنىڭ خاتالىقىنى ئايدىڭلاشتۇرۋىلىش كېرەك. دۇنيادا ئىككى مىڭدىن ئارتۇق تىل بار، تاۋۇشلار تىخىمۇ كۆپ. ئەمەلىيەتتە باشقا بىر تىلدىكى بىزنىڭ تىلىمىزدىكى ئا تاۋۇشىغا ئوخشاش ئاڭلانغان تاۋۇشمۇ بىزنىڭ تىلىمىزدىكى ئا بىلەن يەنىلا پەرىقلىق بولىدۇ. لىكىن بۇ خىل يىقىن تاۋۇشلارغا بولغان پەرىق ئىتىش ئىقتىدارىمىز بوۋاقلىقىمىزدىن كىيىن ئاجىزلىشىپ، يەنى رۇدمىتلىشىپ كەتكەن بولىدۇ. كانادادىكى تىل مۇتەخەسسىسلىرىنىڭ بىر تەجىربىسىگە ئاساسلانغاندا، بالا تۇغۇلۇپ تەخمىنەن 4 ئايلىق بولغۇچە دۇنيادىكى ھەرقانداق تاۋۇشنى پەرىق ئىتەلەيدىكەن. كىيىنچە بالىنىڭ كاللىسىدا، ئىنىقىراقى ئاڭلاش سېزىمى قىسمىدا ئاتا-ئانىسىنىڭ سۆزلەشكەن تىلىدىكى تاۋۇشلار مۇقىملىشىپ، ئەسلى بولغان كۈچلۈك پەرىق قىلىش ئىقتىدارى ئاجىزلىشىپ بارىدىكەن. بۇ نۇقتىدىن ئالغاندا بالىلارغا تاۋۇشنى توغرا ئۈگىتىش كۆپ ئاسان بولىدۇ. گەرچە يىشىمىزغا ئەگىشىپ بۇ خىل پەرىق ئىقتىدارىمىز ئاجىزلىشىپ كەتكەن بولسىمۇ مەشىق قىلىش ئارقىلىق تەلەپپۇزنى يەنىلا ياخشى قىلغىلى بولىدۇ. توغرا تەلەپپۇز قىلىشتىكى ئەڭ ياخشى ئۇسۇل: بىرى مۇناسۋەتلىك فونتېكا كىتابلىرىنى تېپىپ، ھەر بىر تاۋۇشنى چىقارغاندىكى تىل ۋە لەۋ ھالەتلىرى بار رەسىملەرنى ياخشى كۆرۋىلىش. مىسالەن: ئىنگىلىز تىلىدىكى s ھەرىپىدە چىش جىپسىلاشقان، تىل ئاست-ئۈستى چىشلار ئۇچراشقان يەرگە تىگىدۇ. thank سۆزىدىكى th بولسا، تىل ئۇچى ئىككى چىش ئارىسىغا قىسىلىپ سۈركىلىپ چىقىدۇ (بۇ تاۋۇش ئۇيغۇر تىلىدا يوق!!!). [v] دا لىۋىمىزنى چىشلەيمىز، [w] دا لەۋ چىشلەنمەيدۇ، بەلكى يۇملاق ھالەتتە بولىدۇ دىگەندەك. ئىككىنچىسى، يۇقارىقى ئۇقۇمنى ئىنىق قىلغان ئاساستا مەخسۇس ئەسلى تىلىدىكى كىشىلەر سۆزلىگەن لىنتىلارنى ئىلىپ، دوراش ئارقىلىق مەشىق قىلىش. كاللىمىزدا ئامال بار شۇ تىلدىكى بارلىق تاۋۇشلارنى ئۆز تىلىمىزغا ئوخشىمايدىغان تاۋۇش دەپ قارايلى.

2. تىلنى سىستىمىلىق ئۈگىنىش

ھەر ئادەمنىڭ كاللىسى ئوخشاش بولمايدۇ، تىلنى ئۈنۈملۈك ئۈگىنىشتە قايسى ئۇسسۇل سىزگە ئەڭ ياخشى ماس كىلىدۇ بۇنى تىپىپ چىقىش كېرەك. لىكىن بۇنى بىر دەمدىلا بىلگىلى بولمايدۇ، ئوخشاش بولمىغان ئۇسۇللارنى تەجىربىدىن ئۆتكۈزۈپ تىپىپ چىقىش كىرەك، بۇنىڭ ئۈچۈن ئازىراق ماتېريال كۆرۈش لازىم بولىدۇ، ھەم خىلى ۋاقىت كىتىدۇ. لىكىن بىر تىل ئۈگەنگەندىكى ياخشى ئۇسۇلىڭىز باشقا تىللارنى ئۈگەنگەنگىمۇ خىلىلا ماس كىلىدۇ. شەخسەن بىر تىلنى يىڭى ئۈگەنگەندە بەك ئەركىن ئۈگىنىشنى تازا قۇۋۋەتلەپ كەتمەيمەن. ئومۇمىيلىقنى كۆزدە تۇتقاندا، ياخشىسى بىر مۇقىم كىتابنى چىڭ تۇتۇپ پىششىق ئۈگىنىپ، ئاساسى بىلىمنى ياخشى تۇرغۇزغاندىن كىيىن ئاندىن ئۇسۇلنى ئۈزگەرتىپ ئەركىن ئۈگىنىشكە يۈزلەنسىمۇ بولىدىكەن. بۇ يەردە ئەڭ تەۋسىيە قىلىدىغىنىم، ئەنگىليەلىك تىلشۇناس ئالېكساندىر تۈزگەن يىڭى ئۇقۇم ئىنگىلىز تىلى (new concept english). ھازىرغىچە بۇنىڭدەك ئىسىل ئىنگىلىز تىلى ئۈگىنىش دەرىسلىكى ئۇچىرتىپ باقمىدىم. بۇنداق دىيىشىمدىكى ئاساس: 4 قىسىملىق بۇ توپلامدا دەرىسلەرنىڭ قىيىنلىق دەرىجىسى ناھايتى سىلىق ئىلگىرلەپ ماڭىدۇ، سىزدىن “چوڭ سەكرەپ ئىلگىرلەش” نى تەلەپ قىلمايدۇ. تېكىستلەرنىڭ سانى كۆپ، تىلى شۇنداق ياخشى تاللانغان (بولوپمۇ 4-قىسمىدا جورج ئورۋەل، نوبىل ئەدەبىيات مۇكاپاتى ساھىبى بىرتراند رۇسسىل غا ئوخشاش مەشھور يازغۇچىلارنىڭ ئەسەرلىرىدىن ئارىيە ئىلىنغان، ئۇ تېكىستلەر ھازىرقى زامان ئىنگىلىز تىلىنىڭ ئەڭ يېتۈك نەمۇنىلىرى ھىسابلىنىدۇ، تازا يادلىۋىلىشقا ئەرزىگۈدەك تېكىستلەر). ھەم دەسلەپتە ئۈگەنگەن سۆزلەرنىڭ كىيىن تەكرارلىنىشىمۇ ياخشى، بۇنداق بولغاندا شۇ سۆزلەرنىڭ ئەستە تۇرۇش ئۈنۈمى ياخشى بولىدۇ. يەنە بىر يىرى، مەشىقلەرنىڭ سانى كۆپ، ھەم پۇختا ئورۇنلاشتۇرۇلغان. ئەگەر ھەر بىر دەرىس ئاخىرىدىكى مەشىقلەر تەلەپ بويىچە تولۇق ئورۇندىلىپ مىڭىلغان ئەھۋالدا، دەرىسكە بولغان چۈشىنىش ناھايتىمۇ چوڭقۇرلىشىدۇ. بۇنداق بولغاندا قىيىنلىق دەرىجىسى يۇقۇرىراق بولغان كىيىنكى دەرىسلەردە ئۈگەنگۈچى قىيىنلىق ھىس قىلمايدۇ. ياخشى بىر پايدىلنىش قوللانمىسى بولغان ئەھۋالدا، ئۈزلۈكىدىن ئۈگىنىشكە تولىمۇ ماس كىلىدۇ. كۆپىنچە ئۈگەنگۈچىلەر ئارقىسىدىكى مەشىق تەلەپلىرىگە تازا ئىتبار بەرمەيدۇ، لىكىن ئەڭ مۇھىم پىششىقلاش شۇ مەشىقلەردىن كىلىدۇ.

3. شەخسى تەجىربىلەر

دەسلىپىدە خەنزۇ مەكتەپتە ئوقۇيدىغان ئاغىنەمدىن تەلەپپۇز قائىدىلىرىنى ئۈگىنىۋالدىم. ئاندىن يىڭى ئۇقۇم ئىنگىلىز تىلىنىڭ بىرىنچى قىسمىدىن باشلاپ ئۆزلۈكۈمدىن ئۈگەندىم. پىلاستىنكىسىدىن ھەر بىر دەرىسنى ئۈگىنىشتىن بۇرۇن 3 قىتىم ئۈگەنمەكچى بولغان تېكىستنى ئاڭلىدىم. تېكىستنى بىر قۇر ئوقۇپ، ئاندىن سۆزلەرنى ئۈگەندىم، ئاندىن پىلاستىنكىنى يەنە 3 قىتىم ئاڭلىدىم، ئاڭلاپ چۈشىنىشكە تىرىشىپ باقتىم. ئاندىن تېكىستنى پىششىق چۈشەنگىچە ئوقۇدۇم، قوشۇمچە چۈشەندۈرۈش كىتابىنى كۆردۈم. ئاندىن ئاخىرىدا يەنە ئاز دىگەندە پىلاستىنكىنى 3 قىتىم ئاڭلىدىم، ئامال بار ئاھاڭى ۋە ئورغۇسىنى ئۆزلەشتۈرۋىلىشقا تىرىشىپ، تىكىستنى يادلاش جەريانىدا ئاۋازىنى دوراشقا تىرىشىتىم. ئاندىن دەرىس ئاخىرىدىكى ھەر بىر مەشىقنى تەلىپى بويىچە تولۇقى بىلەن ئورۇنداپ ماڭدىم، چۈشەنمىگەن يەرلەرنى پايدىلنىش كىتابلىرىدىن كۆردۈم. ھەر بىر قىسىمنى تۈگەتكەندە بىر ھەپتە ۋاقىت سەرىپ قىلىپ تەكرارلاپ چىقتىم. شۇ تەرىقىدە 4 قىسىم كىتابنى تۈگەتتىم، بۇ جەرياندا بەزى ئوقۇشلۇقلارنى ئانچە-مۇنچە كۆرۈپ تۇردۇم، ئىنگىلىزچە ناخشا تىكىستلىرىنى ئۈگىنىش، كىنو كۆرۈشلەرنى ھەم قوشۇمچە قىلدىم، لىكىن شارائىت تۈپەيلى ئاساس بولمىدى . بەزىلەر بۇ كىتابتا گرامماتىكا سۆزلەنمىگەن، ئۈگىنىش تەس دەيدۇ، لىكىن ئاپتور سىزگە قائىدە سىلىپ بەرمەستىن، گرامماتىكىلىق قائىدىلەرنى ئۆزىڭىزنىڭ بايقاپ چىقىشىغا قالدۇرىدۇ، يەنى تەبئى ئۈگىنىشكە يىتەكلەيدۇ.

كىيىنچە تىكلىگەن ئاساسىم بىلەن جۇرنال-كىتابلارنى كۆرۈپ يۈردۈم، داۋاملىق يىڭى سۆز ئۈگىنىپ تۇردۇم. ئىنگىلىز تىلىدىكى فىلىملارنى كۆپىرەك كۆرىدىغان بولدۇم. CET-4، -6 ئىمتىھانلىرى ئۈچۈن ئاساسلىقى سۇئال ئىشلىدىم. TOEFL ئۈچۈن، دوستۇمدىن يىڭى شەرىق تىل تەربىيلەش مەركىزى تارقاتقان مەشىق توپلىمىنى ئىلىپ ئىككى ئاي ئەتراپىدا داۋاملىق مەشىق ئىشلىدىم ھەم مەشىق ئىشلەش جەريانىدا پايدىلنىش كىتابى ئارقىلىق ئاساسى قائىدىلەرنى بىلۋالدىم. بۇ يەردە تىلغا ئىلىشقا ئەرزىيدىغىنى،TOEFL گرامماتىكىسى مەشىقىنى ئىشلەش جەريانىدا گرامماتىكىغا خىلىلا پىششىق بولوپ قالدىم، TOEFL نىڭ گرامماتىكىسى بەك ئەمەلىيەتنى ئاساس قىلغاندەك تۇيۇلىدۇ. شۇندا گرامماتىكا ئاساسىڭىز ئاجىز بولسا، توفېل گرامماتىكىسنىڭ چۈشەندۈرمىسى بار مەشىق كىتابىدىن ئۈگىنىشىڭىزنى قاتتىق تەۋسىيە قىلىمەن. ئەلۋەتتە، ئەگەر سىز يىڭى ئۇقۇم ئىنگىلىز تىلىدىكى مەشىقلەرنى ياخشى ئىشلەپ ماڭغان بولسىڭىز، TOEFL نىڭ يىزىق قىسمىدىن ھەرگىز قىينالمايسىز. ئىمتىھاندىن بۇرۇن يىزىق قىسمىڭ شەكلىنى چىقىرىشتىكى ئاساسلىق ھالقىلارغا دىققەت قىلىپ قويسىڭىزلا بولدى.

4. سۆزلۈك يادلاش ھەققىدە

ئەلۋەتتە، سۆزلۈك تىل ئۈگىنىشىڭىزدىكى ئەڭ مۇھىم ئاساس، لىكىن بۇ ھەم ئادەمنى ئەڭ زىرىكتۈرىدىغان قىسىم. تولا بالىلار ئىسىمدە قالمايۋاتىدۇ دەپ بەك ئۈمىدسىزلىنىدۇ. ئۇنتۇپ قىلىش ناھايتى نورمال ئىش. ئەستە تۇتۇش قابىليىتى ھەرگىزمۇ بىر ئادەمنىڭ كاللىسىغا بىكىتىۋىتىلگەن دەرىجە ئەمەس. ئەگەر ئۇسۇل توغرا بولسا ھەر قانداق ئادەم كۈچەيتەلەيدۇ. بۇ مۇتەخەسىسلەر ئىسپاتلاپ چىققان نەرسە. ھەرقانداق ئادەم ھەتتا ھايۋانلارغا نىسبەتەن ئىيتقاندىمۇ، ئەستە ساقلاشنىڭ ئاساسى پىرىنسىپى تەكرارلاشتىن ئىبارەت. ئۈگەنگەن نەرسە ھەرقانداق ئورۇن ۋە ۋاقىتتا ئەسلىنىپ تۇرغاندا، ھەم بۇ خىل ئەسلەش ئادىتىنى تاشلىمىغاندا ئادەمنىڭ ئەستە ساقلاش قۇۋۋىتى ئىشىپ ماڭىدۇ. ئاددى مىسالى: قۇرئان يادلىۋالغان بالىلارنىڭ ئەستە تۇتۇش قابىليىتىنىڭ ئالاھىدە ياخشىلىقىغا دىققەت قىلغان بولوشىڭىز مۇمكىن. ئۇلارنىڭ ئەسلىدە ياخشى بولوشى ناتايىن، لىكىن بىر پۈتۈن قۇرئاننى يادلاپ بولغاندىن كىيىن، ئەستە ساقلاش قابىليىتى بىر قاتتىق چىنىقىشتىن ئۆتكەن بولىدۇ.

بۇ يەردىكى ئەسلەشنى ئوقۇغۇچى بولسىڭىز مۇنداق قىلىش مۇمكىن: بىر سۆزنى دەرىس ۋاقتىدا ئۈگەندىڭىز دەيلى، تەنەپۇستا شۇ سۆزنى ئەسلەيسىز، ئىسڭىزگە كەلگىچە تىرىشىپ ئەسلەيسىز. شەيئىلەر بىلەن باغلاشتۇرۇپ دىگەندەك. ئاندىن چۈشلۈك دەم ئىلىشتا يەنە بىر قىتىم، كەچتە يەنە بىر قىتىم، ئۇخلاشتىن بۇرۇن بىر قىتىم، ئەتىسى ئەتىگەن يەنە بىر قىتىم. بۇ ئۇسلۇنى ئىشلەتكەندە ناھايتىمۇ ئۇزۇن جۈملىلەرنى، مۇرەككەپ سانلارنىمۇ ئىسىدە چىڭ تۇتۋالغىلى بولىدۇ. شەخسەن تەجىربەمدىن ئۆتكەن، ھورۇنلىق قىلمىسىڭىزلا بۇ ئۇسۇلنىڭ ئۈنۈمى بەك ياخشى بولىدۇ.

بەزىدە بىر كۈندىلا 100 گە يىقىن يىڭى سۆزلۈك ئۈگىنىش توغرا كىلىدۇ، بۇنىڭ ئۈچۈن بىر كىتابتىن ئۈگىنىۋالغان ئۇسۇلنى تونۇشتۇراي:
كىچىك قىلىپ 32 پارچە كارتا ياسىۋالىسىز، ھەم ھەر بىرىگە بىردىن 32 گىچە كارتا نومۇرى يىزىپ چىقىسىز. ھەر بىر كارتىنىڭ بىر تەرىپىگە ئۈچتىن سۆز يازىسىز، كارتا ئارقىسىغا شۇ ئۈچ سۆزنىڭ مەنىسى ۋە باشقا مۇناسۋەتلىك ئۇچۇرلارنى يىزىپ قويىسىز. ئەمدى بىرىنچى ۋە ئىككىنچى كارتىدىكى سۆزلەرنى ئۈگىنىۋالىسىز. سۆزلەرنىڭ مەنىلىرگە بىر قارۋىلىپ دەررۇ سۆز ئۆزىلا يىزىلغان يۈزىگە قاراپ مەنىسنى ئەسلەيسىز، تولۇق ئەسلىگىچە شۇنداق قىلىپ ئىككى كارتىدىكى سۆزنى پىششىق بىلىۋالىسىز. ئاندىن 3- ۋە 4- كارتىدىكى سۆزلەرنى شۇ تەرىقىدە ئۈگىنىسىز. 4-كارتىنى ئۈتگەتكەندىن كىيىن 1 دىن 4كىچە بولغان كارتىلاردىكى سۆزلەرنى مەنىسىگە قارىماستىن ئەسلەپ چىقىسىز. ئەمدى ئوخشاش ئۇسۇل بويىچە 5 تىن 8 گىچە بولغان كارتىلارنى ئوخشاش ئۇسۇلدا ئۈگىنىپ، ئاندىن 1-دىن 8-كارتىدىكى سۆزلەرنى يەنە بىر تەكرارلايسىز. ئاندىن يەنە ئوخشاش ئۇسۇلدا 8 دىن 16 گىچە، 16 تۈگىگەندە دە بىرىنچىدىن باشلاپ 16 گىچە بىر چوڭ تەكرارلاش. ئاندىن 16 دىن 32 گىچە بولغان گۇرۇپپىلارنى ئۈگىنىپ ئەڭ ئاخىرىدا 1 دىن 32 گىچە بىر ئەسلەپ چىقىسىز. بۇنداق بولغاندا ھەر بىر سۆز بىلەن 7 قىتىم ئۇچراشقان بولىسىز. يەنى تەكرارلاش ئۆلچەملىرى، ھەر 2 كارتا، ھەر تۆت كارتا، ھەر سەككىز كارتا، ھەر 16 كارتا، ئاخىرىدا ھەممە كارتا. ئەسلەش جەريانىدا ئىمكان بولسا ھەم ئاۋازلىق قىلىڭ، يەنى شۇ سۆزلەرنى ئاۋازىڭىزنى چىقىرىپ، بولمىسا ئىچىڭىزدە ئوقۇش، شەكلىنى ھەم ئىسىڭىزدە ساقلاشقا، باشقا شەيئىلەر بىلەن باغلاشقا تىرىشىڭ. ئەستە ساقلاش جەريانىغا قاتناشقان ئەزالىرىڭىز قانچە كۆپ بولسا ئەستە ساقلاشقا شۇنچە ياخشى. بۇ ئۇسۇلنى چىداپ مەشىق قىلسىڭىز سىزدىن ھورۇنلۇقنى يوقىتىدۇ، ھەم ئەستە ساقلاش ئىقتىدارىڭىزنى بەكلا شۇرىدۇ، ھەتتا كىيىن كوچىدا بىرەر نۇمۇرنى بىرلا قىتىم كۆرۋالسىڭىز، ياكى بىرەر ئادەمنى بىرلا قىتىم كۆرۈپ، بىر نەچچە يىلدىن كىيىن قايتا كۆرسىڭىزمۇ ئىسڭىزدە تۇرىدىغان قىلۋىتىدۇ. ھىسابتا كاللىڭىز بىر نەرسىلەرنى ئەسلەشكە ئۇستا بولوپ كىتىدۇ. ئىشقىلىپ ياخشى كەيپىيات بىلەن، ياخشى پىسخىكا بىلەن قىلىنغان تىرىشچانلىقلا بولىدىكەن، ئەقىللىق بولىمەن دەپ بولالايسىز. ئىسىڭىزدە بولسۇن، مىڭىنىڭ ھەققى قۇدرىتى سىز ئويلىغاندىنمۇ نەچچە ھەسسە ئۈستۈن، شۇڭلاشقىمۇ بەزى جۇرناللاردا ئىينىشتىيىنمۇ كاللىسىنىڭ ئاران 5 پىرسەتنتىدىن پايدىلنالىغان دىيىلىشى بىكار ئەمەس. مىڭىمىزنىڭ يوشۇرۇن ئىقتىدارىغا ھەرگىز سەل قارىمايلى، ئەگەر ئىزچىل بولوپ، داۋاملىق كاللا ئىشلىتىپ، ئۈگىنىپلا تۇرساق چۈشىنىش ئىقتىدارىمىز ھامان ئىشىپ ماڭىدۇ، ھەر تەس نەرسىلەرمۇ قىيىن تۇيۇلمايدۇ. ئوتتۇرا مەكتەپتىكى ۋاقتىمدا ئالىي مەكتەپ قورقۇنۇچلۇق بىلىنەتتى، يەنى ئۈگىنەلەرمۇ دەپ ئەنسىرەيتتىم، مانا ھازىر دوكتۇرلۇق تەتقىقاتىم بىلەن يۈرۈپتىمەن، بۇ جەريانىدا ھەممە نەرسە شۇنداق تەبئىلا ماڭغاندەك بىلىنىدۇ. ھازىرقى ئىشىمدىكى قىيىنلىق دەرىجىسى ئەينى ۋاقىتتىكى ئىلىپبە ئۈگەنگەندىكى قىيىنلىق دەرجىسى بىلەن ئوخشاش ھىسابتا.

كاللىنى داۋاملىق ئىشلىتىپ تۇرغاندا يەنە قىرىشنىڭمۇ ئالدىنى ئالغىلى بولىدۇ. بۇنى شوتلاندىيەلىك ئالىملار “ئىسپاتلاپ” چىقىپتىكەن. ئۇلارنىڭ ئىسپاتىچە، ئادەم ئورگانىزىمىدىكى باشقا ئەزالارنىڭ قېرىشى مىڭىنىڭ قېرىشى بىلەن باشلىنىدىكەن، مىڭە قېرىغاندا باشقا ئەزالارغا قېرلىق سىگنالى يەتكۈزۈپ، باشقا ئەزالارنىڭ تىزدىن قېرىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدىكەن. مىڭىنىڭ قېرىشنى پەقەت ئۇنى داۋاملىق ئىشلىتپ تۇرغاندىلا ئاستىلاتقىلى بولىدۇ.

قوشۇمچە: ئەستە ساقلاش ھەم مىڭە ساغلاملىقى ئۈچۈن شاھمات ئويناش، بىرەر مۇزىكا چالغۇ ئۈگىنىش ياكى ناخشا بولمىغان مۇزىكا ئاڭلاش، تەنھەركەت پائالىيەتلىرى بىلەن شۇغۇللىنىش، قىسىملىق كىنو كۆرۈشلەر ھەم تەۋسىيە قىلىنغان. شەخسەن ئۈزەم تىل ئۈگىنىشنى ھەققى ئۈگىنىشتەك قارىمىدىم، ماتېماتېكا، فىزىكا دەرىسلىرىگە قارىغاندا، ئىنگىلىز تىلى ئۈگىنىش مەن ئۈچۈن كاللامنى دەم ئالدۇرۇش بولدى. فىزىكا مەسىلىلىرىنى ئىشلەپ، ياكى كىتاب كۆرۈپ ھىرىپ قالغاندا دەم ئىلىش يۈزىسىدىن ئىنگىلىز تىلى ئۈگىنەتتىم، كەيپىياتىممۇ خوشال تۇراتتى. ھەم كاللامدىكى قانمۇ ئوڭ يىرىم شارىدن سول يىرىم شارغا ئۆتۈپ مىڭە يۈكۈمنى يەڭگىللىتىدۇ دەپ بىلەتتىم. تىلنى چوقۇم خوشال كەيپىياتتا ئۈگىنىڭ، چۈنكى سىز شۇ تىلنى ئۈگىنىۋالغاندا، سىز دە بىر جۈپ قۇلاق، بىر جۈپ كۆز ۋە بىر ئىغىز ئارتۇق بولىدۇ، ھوزۇرلىنىدىغان نەرسىلرىڭىز بىر ھەسسە قاتلىنىدۇ، نىمىشقا خوشال بولمىغۇدەكسىز:-)

2010-يىل، كۆنەك ئىيىنىڭ 6-كۈنى

oghuzkb,
شەھرى ئۇلم


_________________
ilxatérem
Choqqigha qaytish Go down
http://www.uni-ulm.de/~bkuerban/
 
Ingiliz tili üginish heqqide
Aldinqi Téma Kéyinki Téma Choqqigha qaytish 
1. bet (jem'iy 1 bet)

Permissions in this forum:Bu sehipidiki yézilmilargha jawab yazalmaysiz.
Uyghur Oqughuchilar Munbiri :: chet'el télidin derislikler-
Buninggha ötüsh: