Uyghur Oqughuchilar Munbiri
Uyghur Oqughuchilar Munbiri

yawrupada oquwatqan, we yawrupagha kilip oqushqa qiziqidighan uyghurlar üchün pikir almashturush supisi
 
HomeHome  Uyghur Latin YiziqiUyghur Latin Yiziqi  CalendarCalendar  GalleryGallery  IzdeshIzdesh  XetküchlerXetküchler  FAQ (Soal-Jawablar)FAQ (Soal-Jawablar)  TizimlitishTizimlitish  mushtir bolungmushtir bolung  Kirish  
Latest topics
» Yengi Eza(lar)din Munber Ehlige Salam
by alibay 19.07.12 11:59

» 2012-yilliq wetendin kelgen oqush mukapat puligha iltimas qilish waqti toshup qaldi
by oghuzkb 02.05.12 3:25

» nijat hoshur akimizning körgezmisi yerlik xewerlerde
by oghuzkb 19.03.12 17:40

» Pseudomonas xinjiangensis sp – wetendin tepilghan bakterye
by Esra 28.12.11 13:37

» تۈركىيەدە ئوقۇش
by oghuzkb 26.12.11 2:47

» Germaniyege oqushqa kelgen zhongguoluq oqughuchilarning ozini tizimgha aldurush jedwili
by oghuzkb 19.11.11 14:36

» uyghur dokturlar heqqide
by Mung_kuy 10.09.11 11:19

» Xosh Xewer: Xinjiang tewelikidiki her millet oqughuchilirigha 2011. yildin bashlap oqush mukapat puli birildu.
by oghuzkb 05.09.11 4:26

» uyghur akadimyesige i'ane
by oghuzkb 30.08.11 13:57

ulinishlar
meripet

UA

Biliwal

UKIJ

Yulghun

TipTop

TipTop

meripet

Share Tewsiye
Diqqet

Bu peqet bir ilmi pikir almashturush supisi. eger bu yerdiki yazmilarda bashqilarning eser hoqoqigha, kishilik hoquqigha, jungxua xeliq jumhuryiti we yazghuchi özi yashawatqan dölettiki qanun-siyasetlerge xilapliq qilinidighan ehwal körülse, munbirimiz jawabkarliqni üstige almaydu, yazma yazghuchi özi ige boloshi kirek!


Share | 
 

 uyghur yürikidiki dagh – atu pajesi

Go down 
AptorMeséj
abdul
2.hud


Yézilmilar Sani : 16
töhpe : 59
tizimlatqan waqti : 2011-03-16

YollashMawzu: uyghur yürikidiki dagh – atu pajesi   23.05.11 23:49

uyghur yürikidiki dagh – atu pajesi

1918-yili yéngidin tikliniwatqan sowit hakimiyitning almatadiki qizil guwardiye qisimlirining yettsu rayunidiki uyghurlarni qara quyuq qirghin qilshidek weqe yüzberdi.milli kemsitish we milli yoqitish tüsni alghan bu weqe , yette su uyghurlirining yürgide menggü saqaymaydighan jarahet qaldurup atu pajesi dep ataldi.
pütünley<< insaniyetning azatliqini , dunyadiki izilgüchilerning azatliqini>> özlirining menggü nishani dep élan qilip , komunizim üchün tirishish jeryanida özlirining yüksek obrazigha diqqet qilwatqan yash sowit döliti quruliwatqan ashu yillarda néme üchün mushundaq pajie yüzbiridu؟
char padishah bughup öltürülgndin kiyin pitrap ketken aqlar armiyisining oftisirliri jay-jaylargha singip kirip, jümlidin yette su uyghurliri arsida tetür teshwiqat élip bérip , kumunisitlar dinni chekleydu, mal mülükni tartiwalidi digendek wehyimiler bilen qaymuqup turghan uyghurlar ni özliri bilen bille komonisitlargha qarshi turushqa chaqirdi.
1918-yili 2-ayda qara sudiki bir qisim aldan'ghan uyghur yashliri yerlik emeldarlarning teshkillishi bilen ara ,gürjek qatarliq iptidayi qurallar bilen qurallinip, almata sépilini iglep turghan qizil guwardiyining muntizim qurallar bilen qurallan'ghan qisimlirigha hojum qildi .qizil guwardiye 3-ayning 2-künigiche qaytarma hojum qilip hojumchilarni pütünley qirip tashlidi.
1918-yili 5ayda qizil guwardiye komandirliridin murayiw bilen iwan mamuntow uyghurgha qarita öch élish xaraktirdiki qirghinchiliqni bashlidi. murayiw qisimliri almatadin ghaljatqiche bolghan chélek , kiyikway,inchike bulaq ,quram,lawar , maliway,gheyret , dolat , awat tügmen qatarliq uyghur yéza qishlaqlirigha bésip kirip almata sépil weqesi bilen qilche alaqisi yoq uyghurlarni rehimsizlik bilen qirghin qildi.
qirghinchiliq deslep chong aqsudin bashlandi. murayiw qushunliri buyerde 200din oshuq uyghurni kochigha heydep chiqip,sadir imam digen kishining ishigi aldida tizlandurüp quyup pilmut bilen oqqa tutti. arqidin ölmigenlerni neyzilep öltürdi.heydep kilin'gen bichare puqralar taki oqqa tutilghan'gha qeder özlirining öltürülidighanliqi xiyaligha keltürmigen. chélek nahyisining inchike bolaq , lawar yézilirida murayéw qirghinchiliqni shundaq waygha yetküzdiki lawar östengliride su ornida qan aqti…

qoram yézisida 3000uyghur puqrasi mura yiw ning qolida échinishliq tüste jan berdi. qirghinchiliqning axirqi nuqtsi tügmen yézisi boldi…. murayiw we iwan mamuntuw larning meqsidi yette uyghurlirini<> boldi.

uningdin bashqa qirghindin pitrap ketken uyghurlardin tagh dalilarda achliq ,kisellik, sewebidin ölgenlermu sansiz idi, munasiwetlik matiryallarda körsitilishche atu pajeside biwaste yaki wastilik ölgen uyghurlarning sani 20000din éship ketkenliki körsitilidu.
1918-yili yette su rayunida sowit hakimitini qurulghandin kiyin abdulla rozibaqiyuw qatarliq komunisitlarning tirishchanliqi bilen atu pajesi eyipilinip yette su rarunidiki jay jaylargha pitirap ketken uyghurlar qayturup kilindi.murayiw eyiplendi…
likin uzun mezgilgiche atu pajeside weyran boghan yette su uyghurliri ésige kilelmidi.iglek weyran bolup namratliq höküm surdi. nupus sani tüwenlidi. bigunah öltürülgen qérindashlirigha bolghan séghinish yashliri uzun yllarghiche toxtimidi . ishenmeslik höküm sürdi.



1918-يىلى يېڭىدىن تىكلىنىۋاتقان سوۋىت ھاكىمىيىتنىڭ ئالماتادىكى قىزىل گۇۋاردىيە قىسىملىرىنىڭ يەتتسۇ رايۇنىدىكى ئۇيغۇرلارنى قارا قۇيۇق قىرغىن قىلشىدەك ۋەقە يۈزبەردى.مىللى كەمسىتىش ۋە مىللى يوقىتىش تۈسنى ئالغان بۇ ۋەقە ، يەتتە سۇ ئۇيغۇرلىرىنىڭ يۈرگىدە مەڭگۈ ساقايمايدىغان جاراھەت قالدۇرۇپ ئاتۇ پاجئەسى دەپ ئاتالدى.
پۈتۈنلەي<< ئىنسانىيەتنىڭ ئازاتلىقىنى ، دۇنيادىكى ئىزىلگۈچىلەرنىڭ ئازاتلىقىنى>> ئۆزلىرىنىڭ مەڭگۈ نىشانى دەپ ئېلان قىلىپ ، كومۇنىزىم ئۈچۈن تىرىشىش جەريانىدا ئۆزلىرىنىڭ يۈكسەك ئوبرازىغا دىققەت قىلۋاتقان ياش سوۋىت دۆلىتى قۇرۇلىۋاتقان ئاشۇ يىللاردا نېمە ئۈچۈن مۇشۇنداق پاجىئە يۈزبىرىدۇ؟
چار پادىشاھ بۇغۇپ ئۆلتۈرۈلگندىن كىيىن پىتراپ كەتكەن ئاقلار ئارمىيىسىنىڭ ئوفتىسىرلىرى جاي-جايلارغا سىڭىپ كىرىپ، جۈملىدىن يەتتە سۇ ئۇيغۇرلىرى ئارسىدا تەتۈر تەشۋىقات ئېلىپ بېرىپ ، كۇمۇنىسىتلار دىننى چەكلەيدۇ، مال مۈلۈكنى تارتىۋالىدى دىگەندەك ۋەھيىمىلەر بىلەن قايمۇقۇپ تۇرغان ئۇيغۇرلار نى ئۆزلىرى بىلەن بىللە كومونىسىتلارغا قارشى تۇرۇشقا چاقىردى.
1918-يىلى 2-ئايدا قارا سۇدىكى بىر قىسىم ئالدانغان ئۇيغۇر ياشلىرى يەرلىك ئەمەلدارلارنىڭ تەشكىللىشى بىلەن ئارا ،گۈرجەك قاتارلىق ئىپتىدايى قۇراللار بىلەن قۇراللىنىپ، ئالماتا سېپىلىنى ئىگلەپ تۇرغان قىزىل گۇۋاردىيىنىڭ مۇنتىزىم قۇراللار بىلەن قۇراللانغان قىسىملىرىغا ھوجۇم قىلدى .قىزىل گۇۋاردىيە 3-ئاينىڭ 2-كۈنىگىچە قايتارما ھوجۇم قىلىپ ھوجۇمچىلارنى پۈتۈنلەي قىرىپ تاشلىدى.
1918-يىلى 5ئايدا قىزىل گۇۋاردىيە كوماندىرلىرىدىن مۇرايىۋ بىلەن ئىۋان مامۇنتوۋ ئۇيغۇرغا قارىتا ئۆچ ئېلىش خاراكتىردىكى قىرغىنچىلىقنى باشلىدى. مۇرايىۋ قىسىملىرى ئالماتادىن غالجاتقىچە بولغان چېلەك ، كىيىكۋاي،ئىنچىكە بۇلاق ،قۇرام،لاۋار ، مالىۋاي،غەيرەت ، دولات ، ئاۋات تۈگمەن قاتارلىق ئۇيغۇر يېزا قىشلاقلىرىغا بېسىپ كىرىپ ئالماتا سېپىل ۋەقەسى بىلەن قىلچە ئالاقىسى يوق ئۇيغۇرلارنى رەھىمسىزلىك بىلەن قىرغىن قىلدى.
قىرغىنچىلىق دەسلەپ چوڭ ئاقسۇدىن باشلاندى. مۇرايىۋ قۇشۇنلىرى بۇيەردە 200دىن ئوشۇق ئۇيغۇرنى كوچىغا ھەيدەپ چىقىپ،سادىر ئىمام دىگەن كىشىنىڭ ئىشىگى ئالدىدا تىزلاندۇرۈپ قۇيۇپ پىلمۇت بىلەن ئوققا تۇتتى. ئارقىدىن ئۆلمىگەنلەرنى نەيزىلەپ ئۆلتۈردى.ھەيدەپ كىلىنگەن بىچارە پۇقرالار تاكى ئوققا تۇتىلغانغا قەدەر ئۆزلىرىنىڭ ئۆلتۈرۈلىدىغانلىقى خىيالىغا كەلتۈرمىگەن. چېلەك ناھيىسىنىڭ ئىنچىكە بولاق ، لاۋار يېزىلىرىدا مۇرايېۋ قىرغىنچىلىقنى شۇنداق ۋايغا يەتكۈزدىكى لاۋار ئۆستەڭلىرىدە سۇ ئورنىدا قان ئاقتى…

قورام يېزىسىدا 3000ئۇيغۇر پۇقراسى مۇرا يىۋ نىڭ قولىدا ئېچىنىشلىق تۈستە جان بەردى. قىرغىنچىلىقنىڭ ئاخىرقى نۇقتسى تۈگمەن يېزىسى بولدى…. مۇرايىۋ ۋە ئىۋان مامۇنتۇۋ لارنىڭ مەقسىدى يەتتە ئۇيغۇرلىرىنى<<مەڭگۈ تىكلىپ قارىمايدىغان قىلۋىتىش>> بولدى.

ئۇنىڭدىن باشقا قىرغىندىن پىتراپ كەتكەن ئۇيغۇرلاردىن تاغ دالىلاردا ئاچلىق ،كىسەللىك، سەۋەبىدىن ئۆلگەنلەرمۇ سانسىز ئىدى، مۇناسىۋەتلىك ماتىرياللاردا كۆرسىتىلىشچە ئاتۇ پاجئەسىدە بىۋاستە ياكى ۋاستىلىك ئۆلگەن ئۇيغۇرلارنىڭ سانى 20000دىن ئېشىپ كەتكەنلىكى كۆرسىتىلىدۇ.
1918-يىلى يەتتە سۇ رايۇنىدا سوۋىت ھاكىمىتىنى قۇرۇلغاندىن كىيىن ئابدۇللا روزىباقىيۇۋ قاتارلىق كومۇنىسىتلارنىڭ تىرىشچانلىقى بىلەن ئاتۇ پاجئەسى ئەيىپىلىنىپ يەتتە سۇ رارۇنىدىكى جاي جايلارغا پىتىراپ كەتكەن ئۇيغۇرلار قايتۇرۇپ كىلىندى.مۇرايىۋ ئەيىپلەندى…
لىكىن ئۇزۇن مەزگىلگىچە ئاتۇ پاجئەسىدە ۋەيران بوغان يەتتە سۇ ئۇيغۇرلىرى ئېسىگە كىلەلمىدى.ئىگلەك ۋەيران بولۇپ نامراتلىق ھۆكۈم سۇردى. نۇپۇس سانى تۈۋەنلىدى. بىگۇناھ ئۆلتۈرۈلگەن قېرىنداشلىرىغا بولغان سېغىنىش ياشلىرى ئۇزۇن يللارغىچە توختىمىدى . ئىشەنمەسلىك ھۆكۈم سۈردى.

Choqqigha qaytish Go down
oghuzkb
10.oghuz
avatar

Yézilmilar Sani : 400
töhpe : 846
tizimlatqan waqti : 2009-05-31
yishi : 37
Orni : Ulm, Germany

YollashMawzu: Re: uyghur yürikidiki dagh – atu pajesi   24.05.11 16:41

apam kichikimde iytip biretti, ruslar shunchilik rehimsiz xeq dep

_________________
ilxatérem
Choqqigha qaytish Go down
http://www.uni-ulm.de/~bkuerban/
 
uyghur yürikidiki dagh – atu pajesi
Choqqigha qaytish 
1. bet (jem'iy 1 bet)

Permissions in this forum:Bu sehipidiki yézilmilargha jawab yazalmaysiz.
Uyghur Oqughuchilar Munbiri :: Bilim Buliqi :: Ammibap bilimler-
Buninggha ötüsh: